Təkvir surəsi — Ayə 14

1) Ayədə izaha ehtiyacı olan sözlərin mənaları:

• عَلِمَتْ (əlimət): Bildi, aşkar anladı, şübhəsiz dərk etdi.
• نَفْسٌ (nəfs): Hər bir can, hər bir insan şəxsiyyəti; burada bütün canlar nəzərdə tutulur.
• مَا (ma): Nəyi ki, hansı şeyi ki.
• أَحْضَرَتْ (əhzərət): Hazır etdi, özü ilə gətirdi, qarşısına qoydu — yəni dünyada ikən qazandığı əməllər.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə Təkvir surəsinin əvvəlindəki böyük qiyamət təsvirlərinin yekunudur. Uca Allah öncə günəşin bükülüb işığının getməsini, ulduzların dağılıb parıltısının sönməsini, dağların yerindən hərəkətə gətirilib toz kimi havada sovrulmasını, hamilə dəvələrin başıboş buraxılmasını, vəhşi heyvanların bir yerə toplanıb qarışmasını, dənizlərin alovlanıb yanar hala gəlməsini, canların öz bənzərləri ilə cütləşdirilməsini, diri-diri basdırılmış qız uşağının soruşulmasını, əməl dəftərlərinin açılıb göstərilməsini, göyün qaldırılıb yerindən uzaqlaşdırılmasını, Cəhənnəmin qızışdırılıb alovlandırılmasını və Cənnətin müttəqilərə yaxınlaşdırılmasını xatırladır. Bütün bu dəhşətli hadisələr baş verdiyi zaman — məhz o anda — hər bir can özünün dünyada nə qazandığını, nə hazırladığını, qarşısına nə qoyduğunu tam aydınlığı ilə biləcək və görəcəkdir.

Bu bilmə sadəcə bir məlumat deyil; bu, insanın öz əməlləri ilə üz-üzə qalması, heç bir şeyin gizli qalmadığı, heç bir bəhanənin keçmədiyi bir aşkarlıqdır. Yaxşılıq edən yaxşılığını, pislik edən pisliyini orada hazır görmüş olacaq. Heç kim başqasının əməlini daşımaz, heç kim öz əməlindən qaça bilməz.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bu ayə sənə böyük bir həqiqəti xatırladır: bu dünya keçicidir, amma əməllər qalıcıdır. Sən bu gün nə əkirsən, o gün onu biçəcəksən. Elə bir an gələcək ki, dil susacaq, əllər danışacaq, ayaqlar şahidlik edəcək və hər kəs özünün nə hazırladığını görəcək. Elə isə bu günü, bu fürsəti dəyərləndir. Bir yaxşılıq etsən, o sənin üçün nur olacaq; bir günahdan çəkinsən, o sənin üçün nicat olacaq. Quran sənə rəhmət olaraq gəlmişdir — onu oxu, onunla yaşa, onun göstərdiyi yolla get. Unutma ki, Allahın qapısı hər zaman açıqdır, tövbə edənə rəhməti genişdir. Sabah gec ola bilər, amma bu gün hələ sənin əlindədir. Özün üçün nə hazırladığını bu gün düşün və sabaha hazır ol!