İnşiqaq surəsi — Ayə 18

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• اتَّسَقَ (ittəsaqa): Ayın tam dolub bütöv hal alması, yəni bədr şəklinə gəlməsi deməkdir.
• الْقَمَر (əl-qəmər): Ay.
• إِذَا (izə): "-dığı zaman" mənasını verən şərt bağlayıcısıdır.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə Ayın tam dolub bütöv olduğu ana and içir. Ayın nuru tamamlandıqda, dolğunlaşıb bədr halına gəldiyi zaman — bu, Allahın qüdrətinin və hikmətinin açıq-aydın əlamətidir. Ay hər ay müəyyən mərhələlərdən keçir: nazik hilal kimi başlayır, tədricən böyüyür, tam dolğunlaşır, sonra yenidən kiçilir. Bu dəyişmə və nizam, Allahın tək qüdrətinin və sonsuz elminin dəlilidir.

Bu and içmə, əslində, insanın diqqətini Allahın yaratdığı əzəmətli varlıqlara yönəltmək və onları düşünməyə dəvət etmək məqsədi daşıyır. Ayın dolğun halı, göy üzünün ən gözəl mənzərələrindən biridir və insanı Yaradanın qüdrəti haqqında düşünməyə sövq edir.

3) Dəvət və nəsihət:

Ey insan! Bir düşün: hər gecə səmanın üzünə baxdığın o parlaq Ay, kimin əmri ilə hərəkət edir? Kim onu müəyyən bir ölçü ilə böyüdüb kiçildir? Bu nizam öz-özünə yaranmadı. Uca Allah bu Ayı sənin xidmətinə vermiş, onunla vaxtı, ayları və illəri təyin etmişdir. Elə isə, bu qədər açıq dəlillər qarşısında qəlbin yumşalmayacaqmı? Gəl, səni yaradan Rəbbinə yönəl, Onun kəlamına qulaq as və haqq yola qədəm bas. Şübhəsiz ki, Allahın yaratdıqları üzərində düşünmək, imanı gücləndirən ən gözəl yollardan biridir.