İnşiqaq surəsi — Ayə 17

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• وَاللَّيْلِ: "Gecəyə and olsun" — burada Allah Öz qüdrətinə and içir.
• وَمَا وَسَقَ: "Və (gecənin) topladığına / yığdığına" — ərəb dilində "vəsəqə" kəlməsi "toplamaq, yığmaq, bir yerə cəm etmək" mənasını verir. Yəni gecə öz qaranlığı ilə yer üzərindəki canlıları, heyvanları, həşəratları və digər məxluqatı öz yurdlarına, yuvalarına, sığınacaqlarına toplayır.

2) Ayənin təfsiri:

Uca Allah bu ayədə gecəyə and içir — o gecəyə ki, gəldiyi zaman yer üzündə dağılmış olan hər bir canlını öz məskəninə, öz yuvasına, öz sığınacağına toplayır. Gündüz çöldə, çəməndə, dağda-daşda yayılmış heyvanlar, quşlar, həşəratlar və başqa canlılar gecənin qaranlığı düşdükcə öz yurdlarına qayıdır, bir yerə yığılır, rahatlıq tapır. Bu, Allahın sonsuz qüdrətinin, hikmətinin və rəhmətinin açıq-aydın nişanəsidir.

Bu and içmə özündən sonra gələn böyük xəbəri — insanın həyatda müxtəlif mərhələlərdən, müxtəlif hallardan keçərək axırda Allahın hüzuruna qayıdacağını — təsdiqləmək və qəlblərə yer etdirmək üçündür. Necə ki gecə hər şeyi toplayıb bir yerə yığırsa, Allah da bütün bəşəriyyəti haqq-hesab üçün bir yerə toplayacaqdır.

Ey insan! Bir düşün: gecənin qaranlığı səni də öz evinə, öz yatağına çəkir, sən də rahatlıq axtarırsan. Elə isə bil ki, bir gün gələcək — səni də Yaradanının hüzuruna toplayacaqlar. O gün üçün hazırlıq gör, qəlbinizi imanla, əməlinizi saleh işlərlə bəzəyin. Allahın bu qədər açıq dəlilləri, bu qədər gözəl nişanələri sizi Ona yaxınlaşdırmağa, Onun kəlamına qulaq asmağa, Quranın nuru ilə yolunuzu işıqlandırmağa səbəb olsun. Hər gecənin səhəri var, hər qaranlığın sonu işıqdır — və ən böyük işıq Allahın hidayətidir.