سوره بروج — آیه 17

معانی کلمات:

• هَلْ: در اینجا به معنای «تحقیقاً» و برای تأکید است، یعنی «به راستی».
• أَتَاکَ: به تو رسید و آگاه شدی.
• حَدِیثُ: خبر و داستان.
• الْجُنُودِ: لشکریان و گروههای انبوهی که برای مبارزه با حق و پیامبران گرد آمدند.

تفسیر آیه:

ای پیامبر، آیا خبر و داستان آن لشکریان و گروههای عظیمی که در برابر حق و دعوت پیامبران صفآرایی کردند و برای نابودی آنان گرد هم آمدند، به تو رسیده است؟ این پرسش در حقیقت برای توجه دادن به سرنوشت شوم آنان است که با وجود قدرت و کثرتشان، نتوانستند در برابر اراده الهی بایستند و به عذاب و هلاکت گرفتار شدند. این آیه مقدمهای است برای بیان داستان اصحاب اُخدود و سرنوشت عبرتانگیز کسانی که در برابر ایمان و حق ایستادگی کردند و به آزار و شکنجه مؤمنان پرداختند. خداوند با این بیان، پیامبر و مؤمنان را تسلیت میگوید و به آنان میآموزد که تاریخ پر از درسهای عبرت است و پیروزی نهایی از آنِ حق و اهل ایمان خواهد بود.

فواید و پیامهای آیه:

• این آیه نشان میدهد که مطالعه تاریخ و سرنوشت اقوام پیشین، یکی از مهمترین راههای عبرتآموزی و بیداری دل است؛ چرا که خداوند در قرآن بارها به بیان داستانهای گذشتگان پرداخته تا انسانها از آن پند بگیرند.
• قدرت و کثرت لشکریان و تجهیزات نظامی، هرگز در برابر اراده و قدرت خداوند سودی ندارد؛ بنابراین مؤمن نباید از کثرت دشمنان هراسان شود، بلکه باید بر خدا توکل کند و بر حق استوار بماند.
• این آیه دلگرمی برای مظلومان و مؤمنان است که بدانند خداوند هیچ ظلمی را نادیده نمیگیرد و سرانجام، ستمگران را به سزای اعمالشان خواهد رساند، حتی اگر در ظاهر قدرتمند و پیروز به نظر برسند.