Ат-Тауба сүрөсү — Аят 118

1. Керектүү сөздөрдүн мааниси:

• ﴿خُلِّفُوا﴾: артта калтырылгандар, башкача айтканда, Табук согушуна чыгуудан артта калгандар.
• ﴿ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ﴾: кеңдигине карабастан жер аларга тар болду.
• ﴿وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ﴾: жан дүйнөлөрү, көңүлдөрү катуу кысылды, ичи тарыды.
• ﴿وَظَنُّوا﴾: бул жерде «анык ишеништи, бекем ынанды» деген мааниде.
• ﴿مَلْجَأَ﴾: баш калкалоочу жай, качып барып сыйынуучу жер.
• ﴿تَابَ عَلَيْهِمْ﴾: Аллах алардын тообосун кабыл кылды, тообого ылайыктуу кылды.
• ﴿التَّوَّابُ﴾: тооболорду көп кабыл кылуучу.
• ﴿الرَّحِيمُ﴾: пенделерине өтө ырайымдуу.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аят Табук согушуна чыгуудан артта калган үч киши — Кааб ибн Малик, Мурара ибн ар-Рабиъ жана Хилал ибн Умайя жөнүндө айтылат. Алар согушка чыгуудан артта калышкандан кийин, пайгамбар (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) алар менен сүйлөшпөөнү, алардан оолак болууну адамдарга буйруган. Бул аларга абдан оор тийип, кайгы-капага батышкан. Ошончолук кысылышкандыктан, кең дүйнө аларга тар болуп, өздөрүнүн жан дүйнөсү да аларга тар болду. Күнөөлөрүнөн улам ичтери тырышып, көңүлдөрү ооруп, эч жакка качып кутула албастыгын, Аллахтан башка баш калкалоочу жай жок экенин анык түшүнүштү. Ушундай чын ыкластан тообо кылгандан кийин, Аллах аларга ырайым кылып, тооболорун кабыл алды жана аларды тообого ийгилик берүү менен ырайымдуулук көрсөттү. Чындыгында Аллах — тооболорду көп кабыл кылуучу, пенделерине өтө ырайымдуу.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар:

• Аллах тообо кылган пенделеринин тообосун кабыл кылат, эч качан үмүтсүздүккө түшпөө керек.
• Күнөөдөн кийин чын жүрөктөн өкүнүп, тообо кылуу — ыймандуу адамдын жолу.
• Аллахтын ырайымы кең, Ал өзүнүн пенделерине өтө ырайымдуу жана кечиримдүү.
• Кыйынчылыкка туш болгондо, кайгы-капага батканда, баш калкалоочу жай Аллах экенин унутпоо керек.
• Ислам дини адамды кечиримдүүлүккө, тообого жана үмүткө чакырат.
• Артта калуу, ката кетирүү — адам баласына мүнөздүү, бирок чын ыкластан тообо кылуу менен Аллахтын ырайымына жетүүгө болот.
• Пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) доорундагы сахабалар да сыналып, ката кетиришкен, бирок алар тообо кылып, Аллах аларды кечирген. Бул биз үчүн чоң үмүт жана үлгү.