Tövbə surəsi — Ayə 118

Kəlmələrin mənaları:

• "خُلِّفُوا" (xullifu) – geridə qalanlar, təxirə salınanlar.
• "ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ" – yer üzü genişliyinə baxmayaraq onlara dar gəldi.
• "وَظَنُّوا" – yəqin etdilər, qəti əmin oldular.
• "مَلْجَأ" – sığınacaq, pənahgah.
• "التَّوَّابُ" – tövbələri çox qəbul edən.

Təfsir:

Bu ayə, Tövbə surəsində Allahın üç səhabəyə tövbəni qəbul etdiyini və onları əfv etdiyini bildirir. Bu üç səhabə – Kəb ibn Malik, Mürarə ibn Rəbi və Hilal ibn Üməyyə – Təbuk qəzvasına (döyüşünə) çıxmaqdan geridə qalmışdılar. Onlar münafiqlərdən deyildilər, amma bu geridə qalmaqları onlara böyük bir sınaq oldu. Peyğəmbərimiz (sallallahu aleyhi və səlləm) onlarla danışmağı, onlara salam verməyi kəsdi və insanlara da onlarla ünsiyyəti kəsməyi əmr etdi. Bu, onların imanını və səmimiyyətini sınayan çox ağır bir imtahan idi.

Bu vəziyyət 50 gün davam etdi. O qədər sıxıntı və qəm içində idilər ki, yer üzü bütün genişliyinə baxmayaraq onlara dar gəlirdi. Hər tərəf onlara qaranlıq və dar görünürdü. Öz nəfsləri də onlara dar gəlirdi – ürəkləri qəm-qüssə ilə dolmuşdu. Bu dərin böhran anında onlar tam yəqin etdilər ki, Allahın qəzəbindən və cəzasından qaçmaq üçün heç bir sığınacaq yoxdur, yalnız Onun Özünə sığınmaq lazımdır. Bu, onların imanının ən yüksək nöqtəsinə çatdığı an idi – tam təslimiyyət və Allahdan başqa heç bir ümidin olmadığını dərk etmək.

Məhz bu səmimi tövbə və tam yönəlişdən sonra Allah onlara rəhm etdi və tövbələrini qəbul etdi. Onları bu tövbəyə müvəffəq etdi ki, tövbə üzərində sabit qalsınlar və günahlarından pak olsunlar. Allah onların tövbəsini qəbul etdi, çünki O, tövbə edən bəndələrinin tövbəsini çox qəbul edəndir və bəndələrinə qarşı sonsuz rəhm sahibidir.

Bu hekayədə bizim üçün böyük ibrətlər var: insan nə qədər böyük səhv etsə də, səmimi qəlbdən Allaha yönəlsə, Allah onun tövbəsini qəbul edər. Çətinliklər və sıxıntılar insanı Allaha yaxınlaşdıran bir vasitə ola bilər. Həmçinin, bu ayə bizə öyrədir ki, ümidsizliyə qapılmaq olmaz – Allahın rəhməti hər şeyi əhatə edir. Ey Allahın bəndələri! Siz də bu üç səhabə kimi səhv etmisinizsə, ümidsiz olmayın, Allahın qapısı həmişə açıqdır. O, tövbə edənləri sevir və onların günahlarını bağışlayır. Allahın rəhmətindən ümidinizi kəsməyin, çünki O, tövbə edənlərin ən yaxşı dostudur və onlara qarşı sonsuz mərhəmət sahibidir.