Sure Tevbe — Ayet 118

Kelime Anlamları:

• خُلِّفُوا: Geride bırakılanlar, tevbesi ertelenenler.
• ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ: Yeryüzü, genişliğine rağmen onlara daraldı.
• وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ: İçleri daraldı, vicdanları sıkıştı.
• ظَنُّوا: İyice anladılar, kesin olarak kavradılar.
• مَلْجَأ: Sığınak, kaçış yeri.
• تَابَ عَلَيْهِمْ: Tevbelerini kabul etti, onlara rahmetiyle yöneldi.
• التَّوَّابُ: Tevbeleri çokça kabul eden.

Tefsir:

Bu âyet, İslam tarihinin en ibret verici sahnelerinden birini, Tebük Seferi'ne katılmayıp geride kalan ve bu yüzden büyük bir imtihandan geçirilen üç sahâbînin kıssasını anlatır. Bunlar; Kâ'b bin Mâlik, Mürâre bin Rebî' ve Hilâl bin Ümeyye'dir (Allah hepsinden razı olsun). Onlar, mazeretsiz olarak sefere katılmamışlar, ancak münafıklardan farklı olarak içtenlikle pişman olmuşlar ve doğru sözlülükte sebat etmişlerdi. Bu yüzden Allah Teâlâ, onların tevbesini kabul etmeyi elli gün geciktirerek onları büyük bir sınava tabi tuttu.

Bu süreçte Müslümanlar, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) emriyle onlarla konuşmayı bıraktı. Yeryüzü, ne kadar geniş olursa olsun, onlara daraldı. Kalpleri sıkıştı, içleri daraldı. Artık her yer onlara zindan gibiydi. İşte o an, insanın bütün varlığıyla yalnızca Allah'a yöneldiği, hiçbir kaçışın ve sığınağın olmadığını, ancak O'na dönüleceğini kesin olarak idrak ettiği andı. Bu derin idrak, onları gerçek bir pişmanlığa ve samimi bir tevbeye ulaştırdı.

İşte o zaman Allah, rahmetiyle onlara yöneldi ve tevbelerini kabul etti. Bu, onların tevbe üzere kalmaları ve bu tevbenin devamı içindi. Çünkü Allah, kullarının tevbesini kabul eden ve onlara karşı sonsuz merhamet sahibi olanın ta kendisidir.

Bu kıssada bizim için çok büyük dersler vardır. İnsan ne kadar büyük bir hata işlerse işlesin, samimi bir pişmanlıkla Allah'a döndüğünde, Allah'ın rahmet kapısı sonuna kadar açıktır. Bazen Allah, kulu için hayırlı olanı bilir; sıkıntı ve imtihanla kulu olgunlaştırır, onu kendisine daha da yaklaştırır. Önemli olan, hatada ısrar etmemek, pişmanlıkta samimi olmak ve Allah'ın rahmetinden asla ümit kesmemektir. Unutmayalım ki Allah, tevbe edenleri sever ve onların dualarını asla geri çevirmez. Bu kıssa, her Müslümana şu müjdeyi verir: "Allah'ın rahmetinden ümit kesmeyin; O, tevbeleri kabul eden ve merhamet edenlerin en hayırlısıdır."