Tavba surasi — Oyat 118

Kalimalarning ma'nolari:

• خُلِّفُوا – (tavba qabul qilinishi) ortda qoldirilganlar, kechiktirilganlar.
• ضَاقَتْ عَلَيْهِمُ الْأَرْضُ بِمَا رَحُبَتْ – yer keng bo‘la turib, ularga tor bo‘lib qoldi, ya’ni g‘am-tashvishdan o‘zlariga joy topolmadi.
• وَضَاقَتْ عَلَيْهِمْ أَنفُسُهُمْ – yuragi siqilib, o‘zlariga ham torlik sezdilar.
• ظَنُّوا – ishonch hosil qildilar, aniq bildilar.
• مَلْجَأَ – panoh, qochadigan joy.
• تَابَ عَلَيْهِمْ – ularning tavbasini qabul qildi.
• لِيَتُوبُوا – toki ular tavbada barqaror bo‘lishlari uchun.

Tafsir:

Alloh taolo o‘sha uch kishining tavbasini ham qabul qildi. Ular Madinada yashovchi ansorlardan bo‘lgan Ka’b ibn Molik, Hilol ibn Umayya va Murora ibn Rabi’ edilar. Bu uch kishi Tabuk g‘azotiga chiqishdan (uzrsiz) ortda qolgan edilar. Payg‘ambarimiz (sollallohu alayhi va sallam) ular bilan gaplashishni va ularga yaqinlashishni taqiqlagan edilar. Shu sababli ular ellik kun davomida og‘ir sinovda qoldilar. Ular uchun yer yuzi keng bo‘la turib, tor bo‘lib qoldi; g‘am-alam ularni siqdi, hatto o‘z nafslari ham ularga torlik qildi. Ular Allohning jazosidan qochadigan boshqa biron panoh yo‘qligini, faqat Ungagina qaytish mumkinligini to‘liq anglab yetdilar. Shunda Alloh ularning tavbasini qabul qildi va ularni chin dildan tavba qilishga muvaffaq qildi. Albatta, Alloh tavba qiluvchilarning tavbasini ko‘p qabul qiluvchi va bandalariga nihoyatda rahmli Zotdir.

Foydalar:

• Alloh taoloning rahmati kengdir; gunohi katta bo‘lsa ham, chin dildan tavba qilgan bandaning tavbasi qabul qilinadi.
• Iymonda sinovlar insonni poklaydi va uning Allohga bo‘lgan yuzlanishini mustahkamlaydi.
• Bandaning Allohdan boshqa panohi yo‘qligini anglab yetishi – tavbaning eng muhim shartidir.
• Jamiyat tomonidan o‘zini yolg‘iz his qilish, gunohdan qaytish va Allohga yaqinlashish uchun kuchli sabab bo‘ladi.
• Bu voqea musulmonlarga umid bag‘ishlaydi: qanchalik og‘ir xato qilingan bo‘lmasin, Allohning rahmatidan umid uzmaslik kerak.