توبہ سۈرىسى — ئايەت 19

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• سِقَايَةَ الْحَاجِّ: ھەج قىلغۇچىلارغا سۇ بېرىش، يەنى ھەجىلەرگە سۇ تەمىنلەش ۋە ئۇلارنى سۇ بىلەن مۇلازىمەت قىلىش.
• عِمَارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ: مەسجىدى ھەرامنى ئابادانلاشتۇرۇش، يەنى كەبىنىڭ خىزمىتىنى قىلىش، ئۇنىڭغا قاراش، تەمىرلەش ۋە زىيارەتچىلەرگە خىزمەت قىلىش.
• لَا يَسْتَوُونَ: ئۇلار باراۋەر ئەمەس، تەڭ بولمايدۇ.
• الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ: زالىم قەۋم، يەنى ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان كىشىلەر — بۇ يەردە كۇفرى ۋە شىرك ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغانلار كۆزدە تۇتۇلىدۇ.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇشرىكلار! سىلەر ھەج قىلغۇچىلارغا سۇ بېرىش ۋە مەسجىدى ھەرامنى ئابادانلاشتۇرۇش قاتارلىق ئىشلارنى قىلىسىلەر، ئاندىن بۇ ئىشلارنى ئاللاھقا ئىمان ئېيتقان، ئاخىرەت كۈنىگە ئىشەنگەن ۋە ئاللاھ يولىدا جىھاد قىلغان مۇئمىنلەرنىڭ ئىيمانى ۋە ئەمەلى بىلەن باراۋەر دەپ ئويلامسىلەر؟ ئۇنداق ئەمەس! ئۇلار ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھەرگىز باراۋەر بولمايدۇ. چۈنكى ئىمانسىز قىلىنغان ياخشى ئەمەللەر ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا قوبۇل بولمايدۇ. ئاللاھ تائالا كۇفرى ۋە شىرك ئارقىلىق ئۆزلىرىگە زۇلۇم قىلغان قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ، گەرچە ئۇلار ھەجىلەرگە سۇ بېرىش ۋە مەسجىدى ھەرامنى ئابادانلاشتۇرۇش قاتارلىق ياخشى ئىشلارنى قىلسىمۇ.

بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئەمەلنىڭ قىممىتى ئىمان بىلەن باغلىق. ئىمانسىز قىلىنغان ئەمەل، قانچىلىك زاھىردا ئۇلۇغ كۆرۈنسىمۇ، ئاللاھنىڭ دەرگاھىدا ھېچقانداق قىممەتكە ئىگە ئەمەس. ئەڭ ئۇلۇغ ئەمەل — ئاللاھقا چىن دىلدىن ئىمان ئېيتىش، ئاخىرەت كۈنىگە ئىشىنىش ۋە ئاللاھ يولىدا جان-مال بىلەن جىھاد قىلىشتۇر. بۇ ئايەت شۇنداقلا بىزنى ئىمان ۋە ئىخلاسنىڭ ئەڭ مۇھىم ئاساس ئىكەنلىكىگە چاقىرىدۇ. ئاللاھ تائالا زالىم قەۋمنى ھىدايەت قىلمايدۇ، شۇڭا بىز ئاللاھقا سىغىنىپ، چىن ئىمان ۋە ئىخلاس بىلەن ئەمەل قىلىشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھىدايەت قىلغانلىقى ئۈچۈن ئۇنىڭغا شۈكۈر ئېيتىپ، ئىمان ۋە جىھاد بىلەن ئۇنىڭ رازىلىقىنى ئىزدەيلى.