توبہ سۈرىسى — ئايەت 49

1. ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• «ائْذَن لِّي»: ماڭا رۇخسەت قىلغىن، يەنى جىھادتىن قېلىشىمغا ئىزنىڭ بېرىشىڭنى سورايمەن.
• «وَلَا تَفْتِنِّي»: مېنى سىناققا، گۇناھقا چۆكمە، يەنى مېنى بىرەر گۇناھقا تارتمىغىن.
• «الْفِتْنَةِ»: سىناق، ئىمتىھان، گۇناھ، شۇنداقلا كۇفرى ۋە ئىككى يۈزلىمىچىلىك.
• «سَقَطُوا»: چۆكۈپ كەتتىلەر، يىقىلدىلەر.
• «مُحِيطَةٌ»: قورشاپ ئالغۇچى، ھەممىنى ئۆز ئىچىگە ئالغۇچى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

بۇ ئايەت مۇناپىقلارنىڭ بىر قىسمىنىڭ ئەھۋالىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا كېلىپ: «ئى ئاللاھنىڭ رەسۇلى! جىھادقا چىقماسلىقىمغا ماڭا رۇخسەت بېرىڭ، مېنى سىناققا چۆكمەڭ» دەيدۇ. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ جىھادقا چىقماسلىقىنى ئەخلاقسىزلىق دەپ چۈشەندۈرۈپ، رۇم (بىزەنتىيە) ئاياللىرىنى كۆرۈپ قېلىپ گۇناھقا چۆكۈپ قېلىشتىن قورقىدىغانلىقىنى باھانە قىلىدۇ. ئەمەلىيەتتە ئۇلارنىڭ بۇ سۆزى پۈتۈنلەي يالغان ۋە ئويدۇرما باھانىدۇر.

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئۇلارنىڭ ھەقىقىي ئەھۋالىنى ئاشكارىلاپ: «بىلىڭلاركى، ئۇلار ئەڭ چوڭ سىناققا، يەنى مۇناپىقلىق ۋە جىھادتىن قېلىش سىناققا چۆكۈپ كەتتى» دەيدۇ. ئۇلار ئۆزلىرى قورققان كىچىك سىناقتىن ساقلىنىشنى باھانە قىلىپ، ئەمەلىيەتتە ئەڭ ئېغىر گۇناھقا، يەنى ئاللاھ ۋە ئۇنىڭ رەسۇلىنىڭ بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلىش گۇناھىغا پېتىپ قالدى. ئۇلارنىڭ مۇناپىقلىقى ۋە جىھادتىن قېچىشى ئۇلارنى ھەقىقىي زىيانغا ئۇچراتتى.

ئايەتنىڭ ئاخىرىدا ئاللاھ تائالا: «شەكسىزكى، جەھەننەم كاپىرلارنى قورشاپ ئالغۇچىدۇر» دەيدۇ. يەنى قىيامەت كۈنى جەھەننەم ئوتى كاپىرلارنى ھەممە تەرەپتىن قورشاپ ئالىدۇ، ئۇلارنىڭ ھېچبىرى قېچىپ قۇتۇلالمايدۇ ۋە ئۇنىڭدىن قاچىدىغان پاناھگاھ تاپالمايدۇ. بۇ ئۇلارنىڭ دۇنيادىكى مۇناپىقلىقى ۋە كۇفرىنىڭ ئاقىۋىتىدۇر.

بۇ ئايەتتىن ئىبرەت ئېلىش كېرەككى، ئىنسان ئۆزىنىڭ نەپسىنى باھانە قىلىپ، ئاللاھنىڭ بۇيرۇقلىرىدىن قېچىشى ھەرگىز توغرا ئەمەس. ھەقىقىي مۇئمىن كىشى قىيىنچىلىق ۋە سىناقلارغا دۇچ كەلگەندە، ئاللاھقا تەۋەككۈل قىلىپ، سەۋر قىلىپ، ئۇنىڭ بۇيرۇقلىرىنى ئادا قىلىشى كېرەك. ئاللاھ تائالا ھەر قانداق سىناققا چىداملىق بولۇشىمىزغا ۋە ئۇنىڭ يولىدا مۇستەھكەم تۇرۇشىمىزغا ياردەم بەرسۇن.