Ат-Тауба сүрөсү — Аят 87

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• الْخَوَالِفِ — бул сөздүн жекелик түрү "خَالِفَة" болуп, мааниси "артта калгандар, үйлөрүндө отуруп калган аялдар, балдар жана шылтоолуу адамдар" дегенди билдирет. Бул жерде согушка чыкпай, үйдө калган аялдар жана алсыздар көздө тутулган.
• طُبِعَ — "басылды, бекитилди, жабылды" деген мааниде. Аллах Таала алардын жүрөктөрүнө мөөр басып, жакшылыкты кабыл албай тургандай кылып койду дегенди түшүндүрөт.
• يَفْقَهُونَ — "түшүнүшпөйт, аңдашпайт" деген мааниде. Бул жерде алардын чыныгы пайдалуу нерсени түшүнбөй калганы айтылат.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта мунафыктардын (эки жүздүүлөрдүн) абалы баяндалат. Алар Аллах жолунда согушка чыгуудан жана пайгамбардын (ага Аллахтын тынчтыгы жана саламы болсун) жанында болуудан баш тартып, үйлөрүндө аялдардын, балдардын жана шылтоосу бар алсыз адамдардын арасында калууга ыраазы болушту. Алар намысты, эрдикти жана улуу сыймыкты таштап, кордукту жана төмөндүктү өздөрү үчүн тандашты. Бул алардын ыймансыздыгынын жана эки жүздүүлүгүнүн ачык белгиси.

Андан соң Аллах Таала алардын жүрөктөрүнө мөөр басып, жабып койгонун билдирет. Бул мөөр алардын каапырлыгы жана мунафыктыгы себептүү болду. Натыйжада алар жакшылыкты, туура жолду жана өздөрүнө пайдалуу болгон нерселерди түшүнө албай калышты. Алар согушта жана пайгамбарга ээрчүүдө чоң бакыт жана бейиш бар экенин, ал эми согуштан калууда кордук жана зыян бар экенин аңдашпайт. Алардын жүрөктөрү катып, акыйкатты кабыл алуу жөндөмүнөн ажырап калды.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Бул аят бизге Аллах жолунда күрөшүү жана пайгамбарга жардам берүү чоң сыймык жана бакыт экенин көрсөтөт. Ал эми коркоктук жана жоопкерчиликтен качуу адамды кордукка жана төмөндүккө алып келет.
• Жүрөктүн катып калышы жана акыйкатты түшүнбөй калуу — бул күнөөлөрдүн жана эки жүздүүлүктүн натыйжасы. Ошондуктан ар бир адам жүрөгүн таза кармоого, акыйкатты кабыл алууга жана жакшылыкка умтулууга тийиш.
• Ислам дини адамды эрдикке, жоопкерчиликке жана өз милдетин аткарууга чакырат. Бул динде артка чегинүү эмес, алга умтулуу, жакшылыкка жардам берүү жана коомго пайдалуу болуу бар.
• Аллах Таала адамдардын жүрөктөрүнө мөөр басып, аларды туура жолдон адаштырбашы үчүн, биз дайыма Аллахтан туура жолду сурап, жүрөгүбүздү ыйман менен нурландырышыбыз керек.
• Бул аят бизди ой жүгүртүүгө чакырат: биз кайсы тараптабыз? Жакшылыкка жана акыйкатка жардам берип, алга барабызбы, же коркоктук менен артта калып, зыянга учурайбызбы? Ислам — бул ар дайым алга, жакшылыкка жана бейишке жетелеген жол.