Shams surasi — Oyat 1

Kalimalarning ma'nolari:

• Vash-shamsi: Quyoshga qasam ichiladi.
• Va duhaha: Uning (quyoshning) chiqishidan keyingi baland ko'tarilgan vaqti, ya'ni ertalabki yorug'lik va ziyosi.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda Quyoshga va uning ertalabki yorqin nuriga, charog'onligiga qasam ichmoqda. "Zuho" — quyosh chiqqandan keyin uning ko'tarilib, yorug'ligi butun olamga yoyiladigan vaqtdir. Bu vaqtda quyoshning ziyosi eng ravshan, dunyo esa yorug'likka to'lib, go'zallik kasb etadi. Allohning quyosh va uning ziyosiga qasam ichishi — bu buyuk ne'matga, yaratilishdagi go'zallik va hikmatga ishoradir. Quyoshning chiqishi, uning harakati va yorug'ligi — barchasi Allohning qudrati va tadbiriga bog'liqdir. Bu qasam orqali Alloh taolo insonlarni o'zining buyuk mo''jizalariga e'tibor qaratishga, yaratilishdagi tartib va go'zallik haqida fikr yuritishga chorlaydi.

Foydalar:

Ushbu oyatdan quyidagi saboqlarni olamiz:

1. Alloh taolo o'zining buyuk maxluqotlari — quyosh va uning nuri bilan qasam ichib, bu ne'matlarning qadrini oshirgan va ularga e'tibor qaratishni buyurgan. Bu esa insonni Allohning qudratini tafakkur qilishga undaydi.
2. Quyoshning ziyosi — Allohning rahmati va inoyatining bir belgisidir. Uning yorug'ligi dunyoni yoritganidek, Qur'on va imon ham qalbni yoritadi. Inson qalbini ilm va hidoyat nuri bilan charog'on qilishi lozim.
3. Tabiatdagi har bir narsa — quyosh, oy, yulduzlar — Allohning birligiga va hikmatiga guvohlik beradi. Bu oyat musulmonlarni tabiatni o'rganishga, undagi belgilar orqali Allohga yaqinlashishga chorlaydi.
4. Qasamning bu uslubi Qur'onning ulug'vorligini va undagi xitoblarning ta'sirchanligini ko'rsatadi. Bu esa o'quvchini Qur'on oyatlariga chuqurroq e'tibor berishga undaydi.