سوره علق — آیه 18

معانی کلمات:

• زَبَانِیَةَ: جمع «زَبْنی» به معنای دفعکننده است و به فرشتگان عذاب جهنم گفته میشود که گناهکاران را با شدت و قهر به سوی آتش میراندند.

تفسیر آیه:

این آیه ادامه تهدید و هشداری است که خداوند متعال به دشمنان اسلام و بهویژه ابوجهل میدهد. ابوجهل با تکبر و گردنکشی، پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) را از نماز خواندن و عبادت بازمیداشت و با استهزا و تهدید، در صدد آزار و اذیت ایشان برآمد. او برای مقابله با پیامبر، از یاران و همپیمانان خود کمک میخواست و به آنها تکیه میکرد. اما خداوند در این آیه با لحنی قاطع و تهدیدآمیز میفرماید: اگر او چنین میکند و اهل مجلس و انجمن خود را به یاری میطلبد، ما نیز فرشتگان عذاب را فرا میخوانیم؛ فرشتگانی که مأمور عذاباند و در اجرای فرمان خدا هیچ سستی و نافرمانی ندارند. این فرشتگان آنقدر نیرومند و سختگیرند که هیچ قدرتی در برابرشان تاب مقاومت ندارد. بنابراین، ابوجهل و همدستانش باید بدانند که قدرت و نیروی آنان در برابر قدرت و نیروی خداوند هیچ است و عاقبت کارشان جز شکست و نابودی نخواهد بود. این آیه به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) و مؤمنان اطمینان میدهد که خداوند حامی و پشتیبان آنان است و دشمنان هرچند ظاهراً قدرتمند باشند، در برابر اراده الهی ناتواناند.

فواید و پیامهای آیه:

1. پیروزی نهایی حق بر باطل: این آیه به مؤمنان اطمینان میدهد که هرچند دشمنان اسلام با تکیه بر قدرت و امکانات خود تلاش کنند، اما در نهایت اراده خداوند بر همه چیز غالب است و باطل محکوم به شکست است.
2. عظمت و قدرت فرشتگان عذاب: یادآوری وجود فرشتگان مأمور عذاب، انسان را به تفکر درباره عواقب گناه و طغیان وامیدارد و او را به پرهیز از سرکشی در برابر فرمانهای الهی دعوت میکند.
3. تسلی و آرامش برای مظلومان: مؤمنانی که در برابر ظلم و آزار دشمنان قرار میگیرند، با این آیه دلگرم میشوند که خداوند هرگز آنان را تنها نمیگذارد و از آنان دفاع خواهد کرد.
4. نشانه محبت خداوند به بندگان: این آیه نشان میدهد که خداوند حتی در برابر دشمنان پیامبرش، با قدرت و قاطعیت از بندگان مؤمن خود حمایت میکند و این محبت الهی، مؤمنان را به اطاعت بیشتر و تقرب به او ترغیب میکند.