سوره علق — آیه 17

معانی کلمات:

• نادیه: به معنای مجلس و انجمن قوم، یا اهل مجلس و عشیره و خویشان انسان است.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به صورت تهدیدآمیز و تمسخرآمیز میفرماید: اگر این شخص طغیانگر (ابوجهل) گمان میکند که با دعوت کردن یاران و اطرافیانش میتواند جلوی عذاب الهی را بگیرد یا به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) آسیب برساند، پس او باید اهل مجلس و انجمن خود را صدا بزند و از آنان یاری بطلبد. یعنی اگر او فکر میکند که با کمک گرفتن از عشیره و همپیمانانش میتواند از مجازات الهی که به خاطر آزار رساندن به پیامبر و بازداشتن او از نماز، دامنگیرش خواهد شد، رهایی یابد، پس هر چه در توان دارد به کار گیرد و یارانش را فرا بخواند. اما این کار هیچ سودی برای او نخواهد داشت، زیرا خداوند قادر است او را به شدیدترین شکل مجازات کند و هیچ کس نمیتواند در برابر اراده الهی از او دفاع نماید. این آیه در ادامه آیات قبل است که میفرماید اگر او دست از آزار و دشمنی برندارد، او را از پیشانیاش گرفته و به آتش دوزخ خواهد افکند.

فواید و پیامهای آیه:

1. این آیه نشان میدهد که هیچ قدرتی در برابر قدرت الهی کارساز نیست و تکیه کردن به یاران و اطرافیان در برابر خداوند بیفایده است.
2. تهدید خداوند نسبت به دشمنان اسلام و پیامبر، دلگرمی برای مؤمنان است که بدانند خداوند حامی و پشتیبان آنان است.
3. این آیه درس عبرتی است برای همه انسانها که از طغیان و تکبر در برابر خداوند و آزار رساندن به بندگان صالح او بپرهیزند.
4. نشان میدهد که خداوند از تمام نقشهها و توطئههای دشمنان آگاه است و آنها را ناکام خواهد گذاشت، پس مؤمنان باید با توکل بر خدا، در راه حق استقامت ورزند.