یونس سۈرىسى — ئايەت 15

1) ئايەتتىكى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج سۆزلەر:

• تُتْلَىٰ: ئوقۇپ بېرىلسە.
• بَيِّنَاتٍ: ئوچۇق-ئېنىق، ھەقىقىيلىكى روشەن بولغان.
• لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا: بىزنىڭ ھۇزۇرىمىزغا قايتىپ بارىدىغانلىقىغا ئىشەنمەيدىغانلار، يەنى قىيامەت ۋە ئاخىرەتتىن ئۈمىدسىز بولغان كاپىرلار.
• ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَٰذَا: بۇنىڭدىن باشقا بىر قۇرئان كەلتۈر.
• أَوْ بَدِّلْهُ: ياكى بۇنى ئۆزگەرت.
• مَا يَكُونُ لِي: مېنىڭ ھەرگىز ھوقۇقۇم يوق، مۇناسىۋىتىم يوق.
• مِن تِلْقَاءِ نَفْسِي: ئۆزۈمنىڭ نەپسىمدىن، ئۆزۈمچە.
• مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ: ماڭا ۋەھىي قىلىنغان نەرسىگە.
• عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ: ئۇلۇغ بىر كۈننىڭ ئازابى، يەنى قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابى.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارشى تۇرغان مۇشرىكلارنىڭ قىلمىشىنى ۋە ئۇلارنىڭ بۇزۇق تەلەپلىرىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلارغا ئاللاھنىڭ ئوچۇق-ئېنىق ئايەتلىرى ئوقۇپ بېرىلگەندە، ئۇلار ھەقىقەتنى ئاڭلاش ۋە قوبۇل قىلىش ئورنىغا، تەكەببۇرلۇق ۋە جاھىللىق بىلەن: «بىزگە بۇ قۇرئاننىڭ ئورنىغا باشقا بىر قۇرئان كەلتۈر، ياكى بۇنى ئۆزگەرت» دەيدۇ. ئۇلارنىڭ مەقسىتى قۇرئاننىڭ بۇتلىرىنى ئەيىبلەيدىغان، ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ يولىنى رەت قىلىدىغان ئايەتلىرىنى يوقىتىش ياكى ئۇلارنىڭ نەپسى خاھىشىغا ئۇيغۇن كېلىدىغان شەكىلگە ئۆزگەرتىش ئىدى. ئۇلار قىيامەت كۈنىگە، ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ھېساب بېرىشكە ئىشەنمەيدىغان، ئاخىرەتتىن ئۈمىدسىز كىشىلەر ئىدى.

ئاللاھ تائالا پەيغەمبىرىگە بۇنداق تەلەپلەرگە قانداق جاۋاب بېرىشنى ئۆگىتىپ: «ئېيتقىنكى، مەن ئۇنى ئۆزۈمچە ئۆزگەرتىش ھوقۇقىغا ئىگە ئەمەسمەن. مەن پەقەت ماڭا ۋەھىي قىلىنغان نەرسىگە ئەمەل قىلىمەن. ئەگەر مەن رەببىمگە ئاسىيلىق قىلىپ، ئۇنىڭ بۇيرۇقىغا خىلاپلىق قىلسام، ئۇلۇغ بىر كۈننىڭ، يەنى قىيامەت كۈنىنىڭ ئازابىدىن قورقىمەن» دېدى.

بۇ ئايەتتىن شۇنى ئۆگىنىمىزكى، قۇرئان كەرىم ئاللاھنىڭ كەلامى بولۇپ، ئۇنى ھېچكىم ئۆزگەرتەلمەيدۇ، پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالاممۇ ئۆز نەپسىدىن ھېچ نەرسە ئېيتمايدۇ، بەلكى پەقەت ئاللاھنىڭ ۋەھىيىسىنى يەتكۈزىدۇ. شۇڭا، ھەقىقەتنى ئىزدىگەن ھەر بىر كىشى قۇرئاننىڭ ئۆزگەرمەس ۋە ئىلاھىي كىتاب ئىكەنلىكىنى چۈشىنىشى، ئۇنىڭ ئايەتلىرىنى تەپەككۇر قىلىشى ۋە ئۇنىڭغا ئەمەل قىلىشى كېرەك. قۇرئان بىزنىڭ ھاياتىمىزغا يېتەكچى، قەلبىمىزگە نۇر، روھىمىزغا شىپا بولىدىغان مۇبارەك كىتابتۇر. ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغان كىشى دۇنيا ۋە ئاخىرەتتە بەخت-سائادەتكە ئېرىشىدۇ.