Йунус сүрөсү — Аят 15

1. Аяттагы түшүндүрүүгө муктаж сөздөр:

• تُتْلَىٰ عَلَيْهِمْ – аларга окулуп берилгенде.
• آيَاتُنَا بَيِّنَاتٍ – Биздин ачык-айкын аяттарыбыз.
• لَا يَرْجُونَ لِقَاءَنَا – Биз менен жолугушууну (кыяматтагы эсеп-кысапты) үмүт кылбагандар, башкача айтканда кайра тирилүүгө ишенбегендер.
• ائْتِ بِقُرْآنٍ غَيْرِ هَٰذَا – бул эмес, башка Куран алып кел.
• أَوْ بَدِّلْهُ – же аны өзгөрт (алмаштыр).
• مَا يَكُونُ لِي – мага ылайык эмес, мага болбойт.
• مِن تِلْقَاءِ نَفْسِي – өзүмдүн жагымдан, өз каалоом менен.
• مَا يُوحَىٰ إِلَيَّ – мага вахий кылынган нерсеге гана.
• عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ – улуу күндүн азабы (кыямат күнүнүн азабы).

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Бул аятта Аллах Таала пайгамбарга (ﷺ) каршы чыккан мушриктердин жүрүм-туруму баяндалат. Аларга Аллахтын ачык-айкын аяттары окулуп берилгенде, алар кайра тирилүүгө, кыяматта Аллахтын алдында эсеп берүүгө ишенбегендиктен, пайгамбарга: «Бул Курандан башка, ичибиздеги буттарды жемелеген нерселер жок болгон башка Куран алып кел, же болбосо ушул Куранды өзгөрт — азап тууралуу аяттарды ырайым тууралуу аяттарга, ырайым тууралуу аяттарды азап тууралуу аяттарга алмаштыр, же биздин кудайларыбызды жемелегенин алып сал» — деп талап кылышты.

Ошондо Аллах пайгамбарыбызга (ﷺ) мындай деп жооп берүүнү буйруду: «Мен өзүмдүн каалоом менен Куранды өзгөртүүгө укуктуу эмесмин. Мен өзүмдүн оюман эч нерсе айтпаймын, мага Раббим тарабынан вахий кылынган нерсеге гана ээрчиймин. Эгер мен Раббиме каршы чыгып, силердин талаптарыңарды аткарсам, анда улуу күндүн — кыямат күнүнүн азабынан коркомун».

Демек, бул аят пайгамбардын (ﷺ) Аллахтын вахийине толук баш ийүүчү, өзүнөн эч нерсе кошпой, өзгөртпөй тургандыгын, ошондой эле Аллахтын азабынан чындап корккондугун көрсөтөт. Ал эми мушриктердин талабы алардын кайра тирилүүгө ишенбегендигинен жана өз каалоолоруна ылайык динди өзгөртүүнү каалагандыктарынан келип чыккан.

1. Аяттан алынуучу пайдалар жана насааттар:

• Куран — Аллахтын сөзү, аны эч ким өзгөртө албайт. Адам баласы өз каалоосу менен Аллахтын сөзүнө кийлигишүүгө укуктуу эмес. Бул Курандын улуулугун жана ага болгон ишенимдин бекемдигин көрсөтөт.
• Пайгамбар (ﷺ) — вахийге толук баш ийүүчү үлгү. Ал өзүнөн эч нерсе кошкон эмес, Аллахтан келгенди гана жеткирген. Бул бизге да динде өзүбүздөн нерсе кошпой, Куран менен сүннөткө гана ээрчүү керектигин үйрөтөт.
• Кайра тирилүүгө ишенүү — жүрүм-турумду оңдойт. Кыяматты эске албаган адам өз каалоосуна ээрчип, чындыктан жүз бурат. Ал эми кыяматта Аллахтын алдында жооп берерин билген адам акыйкатты кабыл кылат.
• Аллахтан коркуу — ыймандын белгиси. Пайгамбар (ﷺ) «Эгер Раббиме каршы чыксam, улуу күндүн азабынан коркомун» дегени бизге Аллахтан коркуунун эң жогорку даражасын көрсөтөт. Аллахтан корккон адам Анын буйруктарын так аткарат.
• Ислам — чындыкты жана адилеттикти коргогон дин. Куран адамдарды туура жолго чакырат, алардын каалоосуна ылайык өзгөрбөйт. Бул диндин туруктуулугун жана анын чыныгы булагы Аллах экендигин далилдейт.
• Куранды окуп, ага ылайык жашоо — бакыттын жолу. Куран бизге акыйкатты, адилеттикти жана Аллахка болгон ишенимди үйрөтөт. Ага бекем карманган адам дүйнөдө да, акыретте да жеңишке жетет.