یونس سۈرىسى — ئايەت 3

1. مەنىسى چۈشەندۈرۈشكە موھتاج بولغان سۆزلەر:

• ﴿اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ﴾: ئاللاھ تائالا ئەرش ئۈستىگە ئۆزىگە لايىق شەكىلدە ئۆرلىدى ۋە يۈكسەلدى. بۇنىڭ ھەقىقىي ماھىيىتىنى ئاللاھ ئۆزى بىلىدۇ، بىز ئۇنىڭغا ئىمان كەلتۈرىمىز، ئەمما ئۇنىڭ قانداقلىقىنى سورىمايمىز.
• ﴿يُدَبِّرُ الْأَمْرَ﴾: ئاللاھ تائالا پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ ئىشلىرىنى، رىزىقلىرىنى ۋە ھېسابلىرىنى ئۆز ھۆكمى ۋە ھېكمىتى بويىچە باشقۇرىدۇ.
• ﴿شَفِيعٍ﴾: شاپائەت قىلغۇچى، يەنى باشقىلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ياخشىلىق تىلەپ سۆز قىلغۇچى.
• ﴿إِذْنِهِ﴾: ئاللاھنىڭ رۇخسىتى ۋە ئىرادىسى.

1. ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى ئىنسانلار! بىلىڭلاركى، سىلەرنى يارىتىپ تەربىيە قىلغۇچى ۋە ئىگەڭلار بولغان ئاللاھ تائالا شۇنداق زاتكى، ئۇ ئاسمانلارنى ۋە زېمىننى ئالتە كۈندە ياراتتى. ئۇنىڭ قۇدرىتىنىڭ چەكسىزلىكىگە قاراڭكى، ئۇ شۇنداق ئۇلۇغ ئاسمانلارنى ۋە كەڭ زېمىننى پەقەت ئالتە كۈندىلا يارىتىپ بولدى. ئاندىن ئۇ ئۆزىگە لايىق بولغان ئالاھىدە ئۇلۇغلۇق بىلەن ئەرش ئۈستىگە ئۆرلىدى ۋە يۈكسەلدى. ئۇ پۈتۈن مەخلۇقاتلارنىڭ ئىشلىرىنى، رىزىقلىرىنى ۋە ئەجەللىرىنى ئۆز ھۆكمى بويىچە ئىدارە قىلىدۇ ۋە باشقۇرىدۇ.

ئى ئىنسانلار! قىيامەت كۈنىدە ھېچكىم ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا ئۇنىڭ رۇخسىتىسىز ۋە ئىرادىسىسىز ھېچقانداق كىشى ئۈچۈن شاپائەت قىلالمايدۇ. بەزىلەر ئۆزلىرى ئىبادەت قىلىۋاتقان بۇتلىرى ۋە يالغان ئىلاھلىرى ئۇلار ئۈچۈن ئاللاھنىڭ ھۇزۇرىدا شاپائەت قىلىدۇ، دەپ ئويلايدۇ. ئەمما بۇ پۈتۈنلەي خاتا ئىتىقادتۇر. ھەقىقەتەن شاپائەت پەقەت ئاللاھنىڭ رۇخسىتى ۋە رازىلىقىدىن كېيىنلا بولىدۇ. ئۇ شاپائەت قىلغۇچىدىن رازى بولۇشى ۋە شاپائەت قىلىنىدىغان كىشى ئۈچۈن رۇخسەت بېرىشى كېرەك.

مانا مۇشۇنداق ئۇلۇغ سۈپەتلەرگە ئىگە بولغان زات سىلەرنىڭ ھەقىقىي پەرۋەردىگارىڭلار بولغان ئاللاھتۇر. ئۇنىڭ ھېچقانداق شېرىكى يوق. ئۇنداقتا پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىڭلار، ئۇنىڭغىلا تەۋەككۈل قىلىڭلار ۋە ئۇنىڭغىلا يۆلەنچۈك بولۇڭلار. ئاللاھنىڭ بىرلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئۇلۇغ سۈپەتلىرىنى ئويلىنىپ، بۇنىڭدىن ۋەز-نەسىھەت ئالماسسىلەرمۇ؟ ئەقلىڭلارنى ئىشلىتىپ، بۇ ئېنىق دەلىل-ئىسپاتلاردىن پايدىلىنىپ، پەقەت ئاللاھقىلا قۇلچىلىق قىلىشىڭلار كېرەك ئەمەسمۇ؟

ئى ئەزىز قېرىنداشلار! بۇ ئايەت بىزگە شۇنى ئۆگىتىدۇكى، ئاللاھ تائالا پۈتۈن كائىناتنىڭ ياراتقۇچىسى، ئىگىسى ۋە باشقۇرغۇچىسىدۇر. ئۇنىڭ قۇدرىتى ۋە ئىلمى چەكسىز، ھېكمىتى ۋە رەھمىتى كەڭ. بىز پەقەت ئۇنىڭغىلا ئىبادەت قىلىشىمىز، ئۇنىڭغىلا يۆلەنچۈك بولۇشىمىز ۋە ئۇنىڭ بىرلىكىگە ئىمان كەلتۈرۈشىمىز كېرەك. ئاللاھ بىزنى ھەقىقىي ئىمان ۋە ئىخلاسلىق ئىبادەت بىلەن شەرەپلەندۈرسۇن. ئامىن.