Yunus surəsi — Ayə 5

Kəlmələrin mənaları:

• Ziya: gündüz işıq saçan, parlaq işıq.
• Nur: gecə işıq verən, daha zəif işıq.
• Qəddərəhu: onu (Ayı) müəyyən ölçü ilə təyin etdi.
• Mənazil: Ayın hər gecə keçdiyi və hərəkətində dayandığı 28 ulduz mənzili (mərhələ).
• Hesab: ayların, illərin və günlərin sayılması.
• Bilhaqq: hikmət və ədalət üzrə, boş yerə deyil.

Təfsir:

Bu ayə bizə Uca Allahın kainatdakı böyük qüdrətini və mükəmməl nizamını göstərir. Allah-təala Günəşi parlaq bir işıq mənbəyi (ziya) olaraq yaratdı ki, gündüzlər aləmi işıqlandırsın. Ayı isə daha mülayim bir nur (işıq) olaraq yaratdı ki, gecələr insanlara işıq versin və qaranlıqda yollarını tapsınlar. Diqqət yetirin: Quranda Günəş üçün "ziya" (parlaq, güclü işıq), Ay üçün isə "nur" (yumşaq, əks olunan işıq) ifadəsi işlədilir. Bu, elmin əsrlər sonra kəşf etdiyi bir həqiqətdir – Günəş öz işığını özündən yayır, Ay isə Günəşdən aldığı işığı əks etdirir.

Allah Ayın hərəkətini də müəyyən mənzillərə (mərhələlərə) böldü. Ay hər gecə bir mənzildə hərəkət edir, 28 gündə bütün mənzilləri tamamlayır və yenidən başlanğıca qayıdır. Bu hərəkət sayəsində insanlar ayların, illərin və günlərin sayını hesablaya bilirlər. Günəşlə günlər, Ay ilə isə aylar və illər təyin olunur. Bu, insan həyatının təşkili üçün böyük bir nemətdir – əkinçilik, ticarət, ibadət vaxtları (Ramazan ayı, Həcc, bayramlar) və bütün sosial işlər bu hesabla nizama düşür.

Allah bu göy cisimlərini boş yerə, əyləncə üçün yaratmamışdır. Onları yaratmaqda böyük hikmətlər, insanların faydası və Allahın qüdrətinin, elminin, mükəmməl yaradılışının dəlilləri vardır. Bu sistemin hər bir detalı Allahın varlığına və birliyinə, Onun hər şeyə qadir olduğuna dəlalət edir.

Allah bu ayələri, bu dəlilləri və həqiqətləri yalnız düşünən, elm sahibi olan və bu işarələrdən ibrət götürən insanlar üçün ətraflı izah edir. Çünki kainatdakı bu nizamı görüb düşünən hər bir ağıl sahibi istər-istəməz Yaradanın varlığını və Onun böyüklüyünü etiraf edir.

Bu ayə bizə öyrədir ki, kainatdakı hər bir varlıq, hər bir hərəkət Allahın hikmətinin və mərhəmətinin bir əlamətidir. Biz də bu əlamətlərə nəzər salıb, Allahın böyüklüyünü dərk etməli, Ona şükür etməli və Onun əmrlərinə uyğun yaşamalıyıq. Çünki bu nizamı quran Allah, eyni zamanda bizi də yaradan, doğru yola yönəldən və rəhməti ilə əhatə edən Rəbbimizdir. Gəlin, bu dəvəti qəbul edək və Allahın ayələri üzərində düşünərək imanımızı gücləndirək!