Sure Yûnus — Ayet 5

Kelime Anlamları:

• Diyâ: Şiddetli parlaklık, ışık saçan aydınlık.
• Nûr: Aydınlık, ışık; geceyi aydınlatan yumuşak ışık.
• Kadderehû: Onu (Ay'ı) ölçülü bir şekilde düzenledi, belirli bir düzene koydu.
• Menâzil: Konaklar, durak yerleri; Ay'ın yörüngesinde belirli aralıklarla bulunduğu evreler.
• Hesâb: Sayma, hesaplama; günlerin, ayların ve yılların sayılması.
• Bil-hakk: Hak ile, gerçek ve hikmet üzere; boşuna değil, büyük bir amaçla.

Tefsir:

Bu âyet-i kerîmede Yüce Allah, kâinatın en büyük nimetlerinden olan güneş ve ayı yaratışındaki hikmeti bizlere haber veriyor. Allah Teâlâ, güneşi "diyâ" yani parlak bir ışık kaynağı, ayı ise "nûr" yani geceyi aydınlatan bir ışık olarak yaratmıştır. Bu iki kelime arasındaki fark çok önemlidir: Güneş, kendi ışığını bizzat üreten ve etrafa saçan bir kaynaktır; ay ise güneşten aldığı ışığı yansıtan bir aynadır. Bu incelik, Allah'ın kudretinin ne kadar büyük olduğunu gösterir.

Allah, ay için "menâzil" yani belirli konaklar takdir etmiştir. Ay, her gece farklı bir konumda doğar ve hilalden dolunaya, dolunaydan tekrar hilale doğru seyreder. Bu düzenli hareket, insanların ayları ve yılları hesaplamasını sağlar. Güneş ile günler, ay ile de aylar ve seneler bilinir. Bu sayede insanlar tarım, ticaret, ibadet vakitleri ve günlük hayatlarını düzenlerler. Düşünün ki, bu muhteşem düzen olmasaydı, insanlık zamanı nasıl hesaplayabilirdi?

Yüce Allah bu düzeni "hak ile" yani boşuna, eğlence olsun diye değil; büyük bir hikmet ve fayda için yaratmıştır. Güneşin ve ayın bu hareketleri, Allah'ın varlığının, birliğinin ve kudretinin en açık delillerindendir. Her gece gökyüzüne baktığımızda, bu düzenin arkasında kusursuz bir yaratıcının olduğunu görmemek mümkün değildir.

Allah Teâlâ, âyetlerini "bilen bir toplum için" detaylandırdığını buyuruyor. Yani bu deliller herkese açıktır; ancak onlardan ders çıkaranlar, akleden ve düşünen kimselerdir. Ey insan! Şu gökyüzüne bir bak; güneşin doğuşunu, ayın evrelerini, yıldızların dizilişini seyret. Bu muhteşem düzen, kendiliğinden oluşamaz. Bunları yaratan, düzenleyen ve insanlığın hizmetine sunan, her şeye gücü yeten Allah'tır.

Bu âyet bize şunu öğretir: Kâinattaki her şey bir amaç için yaratılmıştır. Hiçbir şey boşuna değildir. Güneş ve ay, sadece gökyüzünü süsleyen cisimler değil; aynı zamanda Allah'ın rahmetinin ve hikmetinin tecellileridir. Onları düşünmek, imanımızı güçlendirir ve Rabbimize olan şükrümüzü artırır. Ne mutlu o kimselere ki, bu âyetleri okuyup düşünür ve Allah'ın büyüklüğü karşısında secdeye kapanır!