سوره رعد — آيت 1

1) لفظن جي معنيٰ ۽ تشريح:

• المر: هي قرآن مجيد جي مقطّع حرفن مان آهي، جيئن سورة البقرة جي شروعات ۾ ”الم“ آيو آهي. انهن حرفن جي حقيقت الله ئي ڄاڻي ٿو، ۽ اهي قرآن جي اعجاز ۽ عظمت ڏانهن اشارو آهن.
• تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ: ”اهي هيءَ ڪتاب جون آيتون آهن“، يعني هيءَ سورة ۽ ان جون آيتون قرآن مجيد جون بلند ۽ عظيم نشانيون آهن.
• وَالَّذِي أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ: ”۽ جيڪو تنهنجي ربّ طرفان توڏانهن لاٿو ويو آهي“، يعني قرآن مجيد.
• الْحَقُّ: ”سچ آهي“، يعني قرآن ۾ ڪو به شڪ ۽ شبهو ناهي، اهو مڪمل سچ ۽ يقيني آهي.
• وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ: ”پر ماڻهن جي اڪثريت ايمان نه ٿي آڻي“، يعني مڪي جا مشرڪ ۽ ٻيا منڪر حق کي مڃڻ کان انڪار ڪن ٿا.

2) آيت جي تفسير:

”المر“ اهي مقطّع حرف آهن، جن جي پوري حقيقت الله تعاليٰ ئي ڄاڻي ٿو، ۽ اهي قرآن جي معجزاتي حيثيت ۽ ان جي بلند مقام ڏانهن اشارو آهن. ان کان پوءِ الله تعاليٰ فرمايو ته هيءَ سورة ۽ ان جون آيتون قرآن مجيد جون عظيم ۽ بلند نشانيون آهن. اهو قرآن جيڪو اي رسول! تنهنجي ربّ طرفان توڏانهن نازل ڪيو ويو آهي، اهو مڪمل سچ آهي، ان ۾ ڪو به شڪ ۽ شبهو ناهي، ۽ اهو يقيناً الله جي طرفان آهي. پر حقيقت اها آهي ته ماڻهن جي اڪثريت ان تي ايمان نه ٿي آڻي، نه ان ڪري جو ان ۾ ڪا کوٽ آهي، بلڪه ان ڪري جو اهي ضد، هٺ ۽ وڏائي سبب حق کي مڃڻ کان انڪار ڪن ٿا ۽ قرآن ۾ غور ۽ تدبر نه ٿا ڪن. ڪجهه مفسرن چيو آهي ته ”تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ“ جو مطلب اهو به آهي ته هيءَ سورة انهن ڪتابن جون آيتون ۽ نشانيون بيان ڪري ٿي، جيڪي تنهنجي کان اڳ نازل ٿيا هئا، ۽ اهي سڀئي سچا هئا، ۽ اهو قرآن به مڪمل سچ آهي، جيڪو توڏانهن نازل ٿيو آهي، تنهنڪري ان کي مضبوطيءَ سان جهليو ۽ ان تي عمل ڪريو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• قرآن مجيد مڪمل سچ ۽ حق آهي، ان ۾ ڪو به شڪ ۽ شبهو ناهي، اهو الله تعاليٰ جي طرفان نازل ٿيل آخري ۽ محفوظ ڪتاب آهي.
• قرآن جي آيتن ۾ غور ۽ تدبر ڪرڻ گهرجي، ته جيئن ان جي حقانيت ۽ عظمت جو يقين حاصل ٿئي.
• اڪثريت جو ايمان نه آڻڻ حق جي حقانيت ۾ ڪا کوٽ پيدا نه ٿو ڪري، بلڪه اهو انهن جي ضد، هٺ ۽ غفلت جو نتيجو آهي.
• قرآن جي حقانيت تي يقين رکڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ هر مسلمان جو فرض آهي، ۽ ان کي مضبوطيءَ سان جهلڻ ۾ ئي دنيا ۽ آخرت جي ڪاميابي آهي.
• قرآن مجيد انسانيت لاءِ هدايت ۽ رحمت آهي، ان کي سمجهڻ ۽ ان تي عمل ڪرڻ سان ئي حقيقي سعادت ۽ ڪاميابي حاصل ٿي سگهي ٿي.