İbrahim surəsi — Ayə 22

1) Bəzi kəlmələrin izahı:

• قُضِيَ الْأَمْرُ — hökm verildi, iş bitdi; yəni hesab-qiyamət tamamlandı, cənnət əhli Cənnətə, cəhənnəm əhli Cəhənnəmə daxil oldu.
• وَعْدَ الْحَقِّ — şübhəsiz, gerçək vədi; Allahın qiyamət, hesab, Cənnət və Cəhənnəm barədə verdiyi doğru xəbəri.
• أَخْلَفْتُكُمْ — vədimə xilaf çıxdım, sözümü yerinə yetirmədim, yalançı oldum.
• سُلْطَانٍ — hökm, güc, dəlil; məcbur edən qüvvə və ya aşkar sübut.
• مُصْرِخِكُمْ — sizə kömək edən, sizi xilas edən, dadınıza çatan.
• كَفَرْتُ بِمَا أَشْرَكْتُمُونِ — məni Allaha şərik qoşduğunuz işi inkar etdim, ondan uzaq olduğumu bildirdim.

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə qiyamət gününün ən dəhşətli mənzərələrindən birini bizə göstərir. Hesab tamamlandıqdan, Cənnət əhli Cənnətə, Cəhənnəm əhli Cəhənnəmə daxil olduqdan sonra şeytan — İblis — öz ardıcıllarına xitab edərək deyir:

“Həqiqətən, Allah sizə doğru bir vəd verdi — qiyamət, hesab, Cənnət və Cəhənnəm barədə xəbər verdi və vədinə sadiq qaldı. Mən isə sizə yalan vəd verdim: dedim ki, qiyamət yoxdur, hesab yoxdur, Cənnət və Cəhənnəm yoxdur. Vədimə xilaf çıxdım, sizi aldatdım.”

Sonra şeytan öz məsuliyyətini boynundan atmağa çalışır: “Mənim sizin üzərinizdə heç bir hökmüm, heç bir zorlayıcı gücüm yox idi ki, sizi küfrə məcbur edim. Mənim yalnız bir işim var idi — sizi çağırdım, dəvət etdim; siz də çağırışıma can-başla cavab verdiniz, məni izlədiniz.”

Elə buna görə də deyir: “Məni qınamayın, özünüzü qınayın! Çünki günah sizin özünüzün günahıdır. Siz haqqı bilə-bilə batilə uydunuz, öz ixtiyarınızla azğınlığı seçdiniz.”

Sonra şeytan öz acizliyini etiraf edir: “Mən sizi Allahın əzabından qurtara bilmərəm, siz də məni qurtara bilməzsiniz. Aramızda heç bir köməkləşmə yoxdur.” Və belə deyir: “Mən artıq sizin məni Allaha şərik qoşmağınızı inkar edirəm. Dünyada mənə itaət edib, məni Allaha tay tutduğunuz işdən uzağam, onu qəbul etmirəm.”

Ayənin sonunda isə Allah-Təala Öz hökmünü bildirir: “Şübhəsiz ki, zalımlar — haqdan üz çevirib batilə uyanlar — üçün ağrılı-acılı bir əzab vardır.”

Bu ayə bizə çox mühüm bir dərs verir: şeytan bizi zorla yoldan çıxarmır; o, yalnız vəsvəsə edir, çağırır, gözəl göstərir. Seçimi isə insan özü edir. Dünyada şeytana qulaq asan, onun ardınca gedən insan qiyamətdə ondan heç bir kömək görməyəcək. Əksinə, şeytan özü ondan uzaqlaşacaq və bütün məsuliyyəti onun boynuna qoyacaq.

Ey insan! Bu ayə sənə xəbərdarlıqdır: bu gün tövbə qapısı açıqdır, bu gün seçim sənin əlindədir. Allahın vədi haqdır, şeytanın vədi isə yalandır. Ağıllı olan, Allahın doğru vədinə sarılan, şeytanın yalan vədinə aldanmayandır. Qiyamət günü peşmançılıq fayda verməyəcək; o gün heç kim heç kimə kömək edə bilməyəcək. Elə bu dünyada ikən Allahın yolunu seç, şeytanın çağırışına yox de, öz nəfsini qına ki, qiyamətdə peşman olmayasan.