Ибрахим сүресі — Аят 22

1. Сөздердің мағынасы:

• قُضِيَ الْأَمْرُ — іс бітті, шешім қабылданды, яғни қиямет күні есеп аяқталып, адамдар жұмақ пен тозаққа бөлінген сәт.
• وَعْدَ الْحَقِّ — ақиқат уәде, яғни Аллаһтың қайта тірілу, есеп, жұмақ және тозақ туралы берген шынайы уәдесі.
• أَخْلَفْتُكُمْ — мен сендерге берген уәдемді орындамадым, өтірік айттым.
• سُلْطَانٍ — билік, күш, үстемдік, яғни адамды мәжбүрлеп күнәға итермелейтін күш.
• مُصْرِخِكُمْ — сендерге көмекке келуші, құтқарушы.
• أَشْرَكْتُمُونِ — сендер мені Аллаһқа серік қостыңдар, яғни шайтанға мойынсұну арқылы оны құлшылыққа серік еттіңдер.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл аят қиямет күнінің ең ауыр сәттерінің бірін суреттейді. Аллаһтың әмірі орындалып, есеп аяқталған соң, жұмаққа баратындар жұмаққа, тозаққа баратындар тозаққа кірген кезде, шайтан тозақтағыларға бетбұрып сөйлейді. Ол былай дейді: «Шын мәнінде, Аллаһ сендерге ақиқат уәде берді — қайта тірілу, есеп, жұмақ пен тозақ бар деп ескертті. Ол Өз уәдесін толық орындады. Ал мен сендерге жалған уәде бердім — қайта тірілу жоқ, есеп жоқ деп алдадым. Мен уәдемде тұрмадым, өтірік айттым. Сендерді күпірлікке және адасушылыққа мәжбүрлейтін қандай да бір күшім де, билігім де болмады. Менің қолымда сендерге таңуға ешбір дәлел де жоқ еді. Мен тек шақырдым, азғырдым, әшекейлеп көрсеттім — сендер өз еріктеріңмен шақыруыма жауап бердіңдер, менің соңымнан ердіңдер. Енді мені кінәламаңдар, өздеріңді кінәлаңдар! Себебі күнә сендердің өз қолдарыңда жасалды. Мен сендерді Аллаһтың азабынан құтқара алмаймын, сендер де мені құтқара алмайсыңдар. Мен дүниеде сендер мені Аллаһқа серік қосқандарыңды мойындамаймын, одан беземін. Шынында, залымдарға — Аллаһқа серік қосып, күпірлік еткендерге — күйзелтуші азап бар».

Бұл аят шайтанның адамды алдау жолы тек азғыру, шақыру және әдемі көрсету арқылы ғана екенін, оның адамды мәжбүрлейтін күші жоқтығын анық баяндайды. Адам өз еркімен оған еріп, Аллаһтың ақиқат уәдесін ұмытқанда, ақыретте шайтанның өзі олардан безініп, кінәні толығымен адамның өзіне артады. Бұл — адам баласына үлкен ескерту: шайтанның азғыруына ермей, Аллаһтың шынайы уәдесіне сену керек.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Аллаһтың уәдесі әрқашан ақиқат, ол міндетті түрде орындалады. Ал шайтанның уәдесі жалған, ол ешқашан орындалмайды.
• Шайтанның адамға деген билігі тек азғыру мен шақыру арқылы ғана, ол адамды мәжбүрлей алмайды. Сондықтан әр адам өз таңдауы үшін өзі жауапты.
• Қиямет күні шайтан өзіне ергендерден безініп, оларға көмектесе алмайтынын мойындайды. Бұл — шайтанға сенудің қаншалықты қауіпті екенін көрсетеді.
• Адам өз күнәсі үшін басқаны кінәламай, өзін-өзі сынап, тәубеге келуі керек. Өйткені әркім өз еркімен таңдау жасайды.
• Аллаһқа серік қосу — үлкен залымдық, оның ақыры ауыр азап. Бұл аят мұсылманды Аллаһқа шынайы құлшылық етуге, Оған ешкімді серік қоспауға шақырады.
• Ақыретке сену — адамды дүниеде тура жолда ұстайтын, шайтанның азғыруынан сақтандыратын күш. Бұл аят адамды Аллаһтың уәдесіне сенуге, шайтанның алдауына алданбауға шақырады.