Ibrohim surasi — Oyat 30

Kalimalarning ma'nolari:

• Andod (أنداد): tengdoshlar, o'xshashlar, sheriklar.
• Liyudillu (ليُضِلّوا): (odamlarni) adashtirish uchun, yo'ldan ozdirish uchun.
• Sabil (سبيل): yo'l, bu yerda Islom dini va tavhid (yakkaxudolik) yo'li.
• Masir (مصير): qaytadigan joy, oxiratdagi makon.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo mushriklarning qilgan ishlarini bayon qilib, ularning eng katta gunohini — Allohga tengdoshlar, sheriklar topib olib, ularni Alloh bilan birga ibodat qilishlarini eslatadi. Ular bu bilan nafaqat o'zlari adashdilar, balki boshqa odamlarni ham Allohning to'g'ri yo'lidan — tavhid yo'lidan og'dirishga harakat qildilar. Ular o'zlarining yolg'on e'tiqodlarini targ'ib qilib, odamlarni haq yo'ldan qaytarishga urindilar.

Shundan so'ng Alloh taolo Payg'ambarimiz Muhammad (sollallohu alayhi va sallam)ga qaratib, ularga tahdidli tarzda aytishni buyuradi: "Hayotning o'tkinchi lazzatlaridan, shahvatlaringizdan va yolg'on da'vatlaringizdan zavqlanib turinglar, lekin bilinglarki, oxir-oqibatda sizning qaytadigan joyingiz — do'zax olovidir. Sizlar uchun undan boshqa najot yo'q."

Bu oyatda mushriklarning dunyodagi vaqtinchalik zavq-safolari ularni aldayotgani, aslida esa ularni kutayotgan narsa — abadiy azob ekanligi ta'kidlanmoqda. Alloh ularga "Tamattu' qilinglar" deya xitob qilish orqali ularning ishlaridan yuz o'girish va ularni o'z holiga tashlash ma'nosini bildiradi. Bu — qattiq ogohlantirish va va'iddir.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

• Allohga sherik keltirish — eng katta gunoh bo'lib, insonni do'zaxga olib boradi. Musulmon kishi tavhid e'tiqodini mustahkamlab, har qanday shirkdan yiroq bo'lishi kerak.
• Inson o'z e'tiqodi va amallarida faqat Allohning roziligini ko'zlamog'i lozim. Dunyoning o'tkinchi lazzatlari oxiratdagi abadiy hayot oldida hech narsa emas.
• Bu oyat mo'minlarga ibratdirki, ular haq yo'lda sobit qolib, botil da'vatlarga berilmasliklari kerak. Allohning va'dasi haqdir — yaxshi amal qilganlar jannatga, yomon amal qilganlar do'zaxga kiradi.
• Inson dunyoda qancha zavq-safo qilmasin, oxiratda qilgan amallariga yarasha jazosini oladi. Shuning uchun aqlli inson o'tkinchi lazzatlardan ko'ra abadiy ne'matlarni tanlaydi.