Ibrohim surasi — Oyat 31

Kalimalarning ma’nolari:

• “Bay’” — savdo-sotiq, oldi-berdi.
• “Xilol” — do‘stlik, o‘zaro yaqinlik va shafoat qilish.

Tafsir:

Ey Muhammad alayhissalom, siz Iymon keltirgan bandalarimga ayting: “Namozni to‘liq ado etinglar — farz va sunnatlariga rioya qilgan holda, vaqtida va xushu’ bilan o‘qinglar. Shuningdek, Biz ularga rizq qilib bergan mol-mulkdan Alloh yo‘lida sarf qilsinlar — ba’zilarini yashirincha (riyodan saqlanish va xolis niyat uchun), ba’zilarini esa ochiq-oshkora (boshqalarga o‘rnak bo‘lish va islom ulug‘vorligini ko‘rsatish uchun). Bu xayrli ishlarni shunday bir kundan oldin qilsinlarki, o‘sha kunda na savdo-sotiq bo‘ladi (ya’ni, hech kim o‘zini sotib olishga, gunohlaridan qutulishga mol-mulk bilan evaz berolmaydi) va na do‘stlik — hech bir do‘st do‘stiga foyda keltira olmaydi, shafoat qilolmaydi. U kunda faqat amallar va Allohning rahmati hal qiladi.”

Bu yerda Alloh taolo mo‘min bandalariga ikki buyruqni jamlagan: namoz — Allohga ibodat va mol-mulkdan infoq — bandalarga yaxshilik qilish. Infaqning yashirin va oshkora qilinishi har bir holatning o‘z manfaati borligi uchundir: yashirin infoq riyodan saqlaydi, oshkora infoq esa boshqalarni rag‘batlantiradi va islom jamoasining birdamligini mustahkamlaydi.

Foydalar:

1. Ushbu oyat mo‘minlarga namoz va infoqni birga bajarishni buyuradi — bu ikki amal insonning Alloh bilan va bandalar bilan munosabatini yaxshilaydi. Namoz qalbni poklaydi, infoq esa molni barakali qiladi.
2. Infaqda yashirinlik va oshkoralikning ikkalasi ham ma’qul — yashirin infoq xolis niyatni mustahkamlaydi, oshkora infoq esa boshqalarga yaxshilikka undaydi. Har bir holatda niyat to‘g‘ri bo‘lsa, savob bordir.
3. Qiyomat kunida na mol-mulk, na do‘stlik kishiga foyda bermaydi — bu haqiqat insonni bugun, imkon bor paytda yaxshi amallar qilishga undaydi. Bugungi kunda qilingan har bir sajda, har bir xayrli sarf — ertaga qutqaruvchi bo‘ladi.
4. Ushbu oyat Allohning mo‘min bandalariga bo‘lgan mehridir — U ularni o‘zlari uchun foydali bo‘lgan ishlarga chaqiradi va qiyomat kunining dahshatlaridan ogohlantiradi. Bu esa mo‘minning Rabbisiga bo‘lgan ishonchini va muhabbatini oshiradi.