سورت نحل — آیت 75

د معنیٰ لرونکي کلمې:

• عَبْدًا مَّمْلُوكًا: هغه غلام چې په بشپړه توګه د بل چا ملکیت وي.
• لَّا يَقْدِرُ عَلَىٰ شَيْءٍ: هغه چې د هېڅ شي واک او اختیار نه لري.
• رِزْقًا حَسَنًا: پاک او حلال مال چې له الله تعالیٰ څخه ورکړل شوی وي.
• سِرًّا وَجَهْرًا: په پټه او ښکاره توګه.

د آیت تفسیر:

الله تعالیٰ د شرک د باطل عقیدې د روښانه کولو لپاره یو ښه مثال بیانوي: یو غلام چې د بل چا ملکیت وي، د هېڅ شي واک نه لري، نه کولای شي چې څه تصرف وکړي او نه هم کوم څه ولګوي. په مقابل کې یو بل سړی دی چې آزاد دی او الله تعالیٰ هغه ته له خپل فضل څخه پاک او حلال مال ورکړی دی، نو هغه په خپل مال کې د تصرف واک لري او له هغه څخه په پټه او ښکاره توګه په لګولو بوخت دی. ایا عاقل انسان د دې دواړو کسانو ترمنځ برابري کولای شي؟ هرڅومره چې دا دواړه سړي سره برابر نه دي، هماغومره الله تعالیٰ چې د ټول کائنات خالق، مالک او متصرف دی، د هغو بتانو او معبودانو سره برابر نه دی چې هېڅ واک او اختیار نه لري. نو څنګه مشرکان دا بېعقلانه پرتله کوي؟!

الله تعالیٰ یوازې د حمد او ثنا مستحق دی، ځکه چې ټول نعمتونه او فضلونه د هغه له لوري دي. خو د دې مشرکانو ډېری خلک دا نه پوهیږي چې حمد او ثنا یوازې د الله لپاره ده او هغه یوازې د عبادت وړ دی، ځکه دوی د الله نعمتونه نورو ته منسوبوي او له هغه پرته نورو ته عبادت کوي.

د آیت څخه ترلاسه شوې ګټې:

1. الله تعالیٰ د حق د روښانه کولو لپاره مثالونه بیانوي، ترڅو خلک په اسانۍ سره حقیقت درک کړي.
2. د الله او د هغه د مخلوقاتو ترمنځ پرتله کول په بشپړه توګه باطل او بېبنسټه دي؛ الله تعالیٰ په ذات، صفاتو او اختیار کې له هرڅه لوړ دی.
3. د مال او شتمنۍ اصلي مالک الله تعالیٰ دی، او انسان یوازې د هغه د نعمت په وسیله تصرف کولای شي، نو باید له دې نعمت څخه د الله په لار کې استفاده وکړي.
4. په پټه او ښکاره توګه د الله په لار کې لګول د نیکمرغه انسان علامه ده، ځکه چې دا د اخلاص او د الله له رضا سره د مینې ښکارندویي کوي.
5. حمد او ثنا یوازې د الله لپاره ده، او دا زموږ دنده ده چې په هر حالت کې د الله شکر ادا کړو او نعمتونه یې یوازې هغه ته منسوب کړو.
6. د ناپوهۍ له امله انسانان د الله پر ځای نورو ته عبادت کوي، نو علم او پوهه د سمې لارې د موندلو لپاره اړینه ده.