Nəhl surəsi — Ayə 75

Kəlmələrin mənaları:

• Məmluk: Sahibinin əlində olan, heç bir şeyə ixtiyarı olmayan kölə.
• Rizqən həsənən: Halal, təmiz və gözəl mal-dövlət.
• Sirrən və cəhrən: Gizli və aşkar, yəni hər cür şəraitdə.

Təfsir:

Allah-təala bu ayədə insanlara ibrət dolu bir məsəl çəkir. O, iki fərqli insanı müqayisə edir: Biri başqasının mülkiyyətində olan, heç bir şeyə gücü çatmayan, öz iradəsi ilə heç bir iş görə bilməyən aciz bir kölədir. Digəri isə azad bir insandır ki, Allah ona Öz lütfündən halal, təmiz və gözəl bir mal vermişdir; o da bu maldan istər gizli, istər aşkar şəkildə infaq edir, ehtiyacı olanlara paylayır, xeyirxah işlər görür.

Məgər bu iki insan eyni ola bilərmi? Əlbəttə ki, yox! Heç bir ağıl sahibi bu ikisini bərabər tutmaz. Bəs necə olur ki, insanlar kainatın Yaradanı, hər şeyin sahibi və idarə edəni olan Allahı, heç bir şeyə gücü çatmayan, fayda da zərər də verə bilməyən bütlərlə və saxta məbudlarla bərabər tuturlar?!

Bu məsəl əslində möminlə kafirin vəziyyətini də əks etdirir. Mömin Allahın verdiyi malı Onun yolunda xərcləyir, yoxsullara kömək edir, yaxşılıq etməkdən zövq alır. Kafir isə malını yalnız öz nəfsi üçün xərcləyir, Allahın yolunda heç bir xeyir vermir. Bu iki insan heç vaxt eyni ola bilməz.

Bütün həmd-səna Allaha məxsusdur. Çünki O, hər cür çatışmazlıqdan uzaqdır, bütün nemətlərin sahibi Odur və yalnız O, ibadətə layiqdir. Lakin insanların əksəriyyəti, xüsusilə müşriklər, bu həqiqəti dərk etmir. Onlar Allahın nemətlərini başqalarına aid edir, Ona şükür etmək əvəzinə, Ona şərik qoşurlar. Əgər onlar bilsəydilər ki, bütün nemətlər təkcə Allahdandır və yalnız O, ibadətə layiqdir, əsla Ona şərik qoşmazdılar.

Bu ayə bizə öyrədir ki, Allahın verdiyi hər nemətə şükür etməli, onu Allah yolunda xərcləməli və heç vaxt Allahı başqaları ilə bərabər tutmamalıyıq. Çünki Allah kimi mükəmməl, qüdrətli və rəhmli bir varlıq heç bir məxluqla müqayisə oluna bilməz.