Аль-Исра сүрөсү — Аят 13

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• طَائِرَهُ (таиираху): Бул жерде "анын иши, анын кылган амалы" деген маанини билдирет. Араб тилинде "таир" деген сөз кушту билдирет, ал эми адамдын тагдыры жана амалы куш сыяктуу учуп кетпей, ага байланып калганы үчүн ушундай аталган.
• أَلْزَمْنَاهُ (алзамнааху): Биз ага милдеттендирдик, таңууладык, ажырагыс кылдык дегенди билдирет.
• فِي عُنُقِهِ (фии унукихи): Анын моюнунда. Моюнга илинген нерсе адамдан эч качан ажырабайт, ошондуктан моюнга байлоо эң бекем байлоо катары сүрөттөлгөн.
• مَنشُورًا (маншууран): Ачылган, жайылган, бүктөлбөгөн абалда дегенди билдирет.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала ар бир адамдын кылган ишин — жакшылык болобу, жамандык болобу — ага ажырагыс кылып байлап койгон. Адам өзүнүн амалынан эч качан качып кутула албайт, башка бирөөнүн иши менен да жоопкер болбойт. Ар ким өзү кылган иши боюнча гана жооп берет. Бул байлоо моюнга илинген алкак сыяктуу бекем, адам аны менен кошо жүрөт, эч жерде ажырай албайт.

Кыямат күнү Аллах ар бир адамга анын бардык кылган иштери — жакшылыктары да, жамандыктары да — жазылган китебин чыгарат. Ал китеп ачык, жайылган абалда анын алдына келет. Адам өз көзү менен көрөт, эч нерсе жашырылбайт, бүктөлбөйт, далилдердин баары ачык-айкын болот. Бул китеп анын дүйнөдө кылган ар бир ишинин так жазылган эсеби болот.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Жоопкерчиликтин адилеттүүлүгү: Ар бир адам өз иши үчүн гана жооп берет. Эч ким башканын күнөөсү үчүн жазаланбайт, эч ким башканын жакшылыгы менен куткарылбайт. Бул Аллахтын абсолюттук адилеттигин көрсөтөт.
• Амалдын маанилүүлүгү: Кичине болобу, чоң болобу — ар бир жакшылык жана жамандык жазылат жана эсепке алынат. Бул бизди дайыма жакшылык кылууга, жамандыктан алыс болууга үндөйт.
• Кыямат күнүнүн ачык-айкындыгы: Эч нерсе жашыруун калбайт, бардык амалдар ачык китеп түрүндө алдыбызга келет. Бул бизге дүйнөдө жүргөндө эле өзүбүздү текшерүүгө, тообо кылууга жана жакшы амалдарды көбөйтүүгө мүмкүнчүлүк берет.
• Үмүт жана коркунуч: Аллахтын адилет соту бар экенин билүү бизге жакшылык кылууга үмүт, жамандыктан коркуу сезимин берет. Бул тең салмактуу жашоого жардам берет.
• Исламдын акылга жана табиятка шайкештиги: Ар бир адамдын өз амалы үчүн жоопкерчилиги — бул табигый жана акылга сыярлык принцип. Ислам адамды өзүнүн жоопкерчилигин түшүнүүгө жана ага жараша жашоого чакырат.