سوره اسراء — آيت 13

1) ڪلمات جي معنيٰ:

• طَائِرَهُ: لفظي معنيٰ اُن جو پکي آهي، پر هتي مراد اُن جا عمل آهن، ڇاڪاڻ ته عرب ماڻهو پکي اُڏائڻ سان شڪون ڪڍندا هئا ته سندن نصيب چڱو آهي يا بڇڙو. تنهنڪري ”طائر“ جو مطلب ٿيو هر انسان جو نصيب ۽ سندس عمل.
• أَلْزَمْنَاهُ: اسان اُن کي لازمي ۽ لازم ٿيل ڪيو، يعني ائين پابند ڪيو جو اُهو کانئس ڌار ٿي نه سگهي.
• فِي عُنُقِهِ: سندس ڳچيءَ ۾، يعني ائين ئي جيئن ڳچيءَ ۾ هار پاتل هجي، جيڪو کانئس الڳ نه ٿئي.
• مَنشُورًا: کليل ۽ پکيڙيل، يعني اهڙو ڪاغذ جيڪو کوليو ويو هجي ته هرڪو پڙهي سگهي.

2) آيت جي تفسير:

الله تعاليٰ ٻڌائي ٿو ته هر انسان جو عمل، چاهي چڱو هجي يا بڇڙو، اسان اُن سان ائين ئي جُڙيل ۽ لازم ٿيل ڪيو آهي جيئن ڳچيءَ ۾ پاتل هار سان جُڙيل هوندو آهي، جيڪو کانئس ڪنهن به طرح الڳ نه ٿيندو آهي. ڪو به انسان پنهنجي عمل کان ڀڄي نه ٿو سگهي ۽ نه ئي ڪنهن ٻئي جو عمل ڪنهن ٻئي تي لڳندو آهي. هرڪو پنهنجي ڪيل عمل جو پاڻ ذميوار هوندو ۽ اُن جو حساب کانئس ورتو ويندو.

پوءِ قيامت جي ڏينهن اسان هر انسان لاءِ هڪ ڪتاب ڪڍنداسين، جنهن ۾ سندس سڀ چڱا ۽ بڇڙا عمل لکيل هوندا. اهو ڪتاب کيس کليل ۽ پکيڙيل حالت ۾ ڏنو ويندو، جيئن هو پنهنجي اکين سان پنهنجا سڀ عمل ڏسي ۽ پڙهي سگهي. ڪجهه به لڪل يا لِڪايل نه هوندو، بلڪه سڀ ڪجهه واضح ۽ بيان ٿيل هوندو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• هي آيت انسان کي ياد ڏياري ٿي ته سندس هر عمل، ننڍو هجي يا وڏو، لکيو ۽ محفوظ ٿئي ٿو ۽ قيامت جي ڏينهن سندس سامهون کليل ڪتاب جي صورت ۾ ايندو.
• ڪو به انسان پنهنجي عمل جي ذميواري کان نه ٿو بچي سگهي ۽ نه ئي ڪنهن ٻئي جو بار کڻندو؛ اهو انصاف جو وڏو اصول آهي.
• هي آيت اسان کي ترغيب ڏي ٿي ته چڱا عمل ڪريون ۽ بڇڙن عملن کان بچون، ڇاڪاڻ ته هر عمل جو بدلو ملندو.
• اهو به سمجهڻ گهرجي ته الله تعاليٰ جو حساب ڪتاب انصاف تي ٻڌل آهي، هو ڪنهن تي ظلم نه ٿو ڪري.
• آخر ۾، هي آيت اسان کي توبه ۽ نيڪيءَ ڏانهن راغب ڪري ٿي، ڇاڪاڻ ته جيستائين ساهه هلي ٿو، تيستائين عمل جي ڪتاب ۾ چڱايون لکائڻ جو موقعو موجود آهي.