سوره کهف — آیه 28

معانی کلمات:

• وَاصْبِرْ نَفْسَکَ: خود را نگه دار و شکیبا کن، یعنی نفس خود را ملازم و همراه این گروه گردان.
• بِالْغَدَاةِ وَالْعَشِیِّ: در ابتدای روز و انتهای روز (صبح و شام).
• لَا تَعْدُ عَیْنَاکَ: چشمانت از آنان تجاوز نکند و به سوی دیگران منصرف نشود.
• أَغْفَلْنَا قَلْبَهُ: کسی که قلبش را از یاد خود غافل گرداندیم (به سبب اعمال ناشایستش).
• فُرُطًا: زیادهروی و تباهی؛ کاری که از حد گذشته و تباه شده است.

تفسیر آیه:

ای پیامبر! نفس خود را با کسانی همراه و همدم گردان که پروردگارشان را در صبحگاه و شامگاه میخوانند و تنها رضایت و خشنودی او را میطلبند، نه هیچ بهرهی دنیوی را. اینان فقیران مؤمنی هستند که دلهایشان به یاد خدا زنده است و دعای آنان خالصانه است. پس چشمانت را از آنان برمگیر و به سوی ثروتمندان و اشراف منظر مگردان، به این امید که از زینت و زیباییهای زندگی دنیا بهرهمند شوی. و از کسی که قلبش را از یاد خود غافل کردهایم و از هوای نفس خود پیروی میکند و کارهایش تباه و زیانبار است، اطاعت مکن — به ویژه اگر چنین کسی از تو بخواهد که مؤمنان فقیر را از مجلس خود برانی تا او و امثالش جای آنان بنشینند. این فرمان الهی است که صحبت با مؤمنان خالص، هرچند فقیر باشند، بر همنشینی با ثروتمندان غافل و خودپسند برتری دارد.

فواید و پیامهای آیه:

• ارزش انسان به ایمان و اخلاص اوست، نه به ثروت و مقام؛ پس همنشینی با مؤمنان صادق، هرچند فقیر باشند، مایهی سعادت است.
• دعا و نیایش در صبح و شام، نشانهی بندگی خالصانه و محبت به پروردگار است و خداوند چنین بندگانی را دوست دارد.
• دل بستن به زینتهای دنیا و ترجیح آن بر همراهی با صالحان، از لغزشهای خطرناکی است که انسان را از مسیر حق دور میکند.
• پیروی از هوای نفس و غفلت از یاد خدا، سرآغاز تباهی و نابودی است؛ پس باید از فرمان چنین افرادی پرهیز کرد.
• این آیه درس بزرگی میدهد که مجالس ایمانی را نباید به خاطر خواستهی دنیاپرستان خالی از مؤمنان فقیر کرد؛ چرا که کرامت مؤمن نزد خداوند بسیار والاست.