سوره کهف — آیه 78

معانی کلمات:

• فِرَاقُ: جدایی و پایان همراهی.
• تَأْوِیلِ: تفسیر و بیان باطن و حکمت نهفته در کارها.

تفسیر آیه:

خضر علیه السلام به موسی علیه السلام فرمود: اینک زمان جدایی من و تو فرا رسیده است؛ زیرا شرط همراهی من با تو، صبر و سکوت در برابر کارهایی بود که انجام می‌دادم و تو طاقت آن را نداشتی. اما من به زودی تفسیر و حکمت باطنی آن کارهایی را که نتوانستی بر آن شکیبایی کنی و بر من ایراد گرفتی، برایت بازگو خواهم کرد تا بدانی که هیچ‌یک از آن اعمال، بیهوده و بدون حکمت نبوده است. این سخن خضر، بیانگر پایان مرحله‌ای از همراهی و آغاز مرحله‌ای از آگاهی و دانایی برای موسی بود.

فواید و پیام‌های آیه:

• هر دانشی محدود به زمان و شرایط خود است و همراهی با دانایان، نیازمند صبر و تحمل در برابر اموری است که شاید در ظاهر ناخوشایند به نظر رسند.
• انسان باید در برابر حکمت الهی و اعمال اولیای خدا، تواضع کند و عجله در داوری نداشته باشد، زیرا بسیاری از امور، باطنی دارند که جز با گذر زمان و بیان الهی آشکار نمی‌شود.
• این آیه به ما می‌آموزد که در مسیر تعلیم و تربیت، گاه لازم است استاد و شاگرد از هم جدا شوند تا هر یک به وظیفه خود ادامه دهند و این جدایی، نه از روی کینه، بلکه بر اساس حکمت و تدبیر است.
• آگاهی از حکمت پشت پرده حوادث، دل را آرام می‌کند و ایمان به تدبیر الهی را در انسان تقویت می‌نماید و او را به صبر و رضایت در برابر قضای الهی دعوت می‌کند.