سوره کہف — آيت 78

1) ڪلماتن جي معنيٰ:

• فِرَاقُ: جدائي، الڳ ٿيڻ.
• سَأُنَبِّئُكَ: آءٌ توکي ٻڌائيندس، خبر ڏيندس.
• تَأْوِيلِ: حقيقت، انجام، تفسير ۽ اصل مطلب.
• مَا لَمْ تَسْتَطِعْ عَلَيْهِ صَبْرًا: اهي ڳالهيون جن تي تون صبر نه ڪري سگهين.

2) آيت جي تفسير:

حضرت خضر عليه السلام حضرت موسيٰ عليه السلام کي چيو ته هاڻي اسان ٻنهي جي وچ ۾ جدائيءَ جو وقت اچي ويو آهي، يعني آءٌ هاڻي تو سان گڏ نه هلندس. ان کان پوءِ حضرت خضر عليه السلام فرمايو ته آءٌ توکي انهن ڳالهين جي حقيقت ۽ اصل مطلب کان آگاهه ڪندس جيڪي مون ڪيون ۽ جن تي تون صبر نه ڪري سگهين ۽ انهن تي اعتراض ڪندو رهين. يعني اهي ٽئي واقعا جيڪي تو ڏٺا، هاڻي آءٌ تنهنجي سامهون انهن جو راز ۽ حڪمت بيان ڪندس، ته اهي ڪم ڇو ۽ ڪهڙي مصلحت جي بنياد تي ڪيا ويا هئا. هيءَ جدائي ان ڪري ٿي جو حضرت موسيٰ عليه السلام انهن ڳالهين تي صبر نه ڪري سگهيا جن جي حڪمت کين معلوم نه هئي، ۽ بار بار اعتراض ڪرڻ حضرت خضر عليه السلام جي صحبت جي شرط جي خلاف هو.

3) آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا:

• الله تعاليٰ پنهنجي نبي حضرت موسيٰ عليه السلام کي اهو سبق ڏنو ته انسان کي هر ڳالهه جي حقيقت ۽ حڪمت تڪڙ ۾ سمجهه ۾ نه ايندي آهي، ان ڪري صبر ڪرڻ گهرجي.
• اهو معلوم ٿيو ته علم ۾ الله جا ٻيا به ٻانها آهن جن کي خاص علم عطا ڪيو ويو آهي، ۽ هر ڳالهه جو اصل راز الله ئي ڄاڻي ٿو.
• صبر ۽ برداشت اسلام جي وڏين خوبين مان آهي، ۽ جيڪو صبر ڪري ٿو الله تعاليٰ ان کي اجر ۽ ثواب عطا فرمائي ٿو.
• قرآن مجيد ۾ بيان ڪيل اهي واقعا اسان کي سيکارين ٿا ته ظاهري طور ڪا ڳالهه خراب لڳي پر ان ۾ الله جي وڏي حڪمت لڪل هجي ٿي، ان ڪري اسان کي الله جي فيصلن تي راضي رهڻ گهرجي.
• هيءَ آيت اسان کي ترغيب ڏئي ٿي ته اسان قرآن مجيد کي غور ۽ تدبر سان پڙهون ۽ ان ۾ بيان ڪيل واقعن مان نصيحت حاصل ڪريون، ڇاڪاڻ ته قرآن مجيد ۾ هر دور جي انسان لاءِ هدايت ۽ رهنمائي موجود آهي.