بقرہ سۈرىسى — ئايەت 118

1) ئايەتتىكى ئاچقۇچلۇق سۆزلەرنىڭ مەنىسى:

• لَوْلَا : «نېمىشقا...؟» ياكى «ھەلا...؟» دېگەن مەنىدە بولۇپ، تەلەپ ۋە ئىستىھزائىي (مەسخىرە قىلىش) مەنىسىنى بىلدۈرىدۇ.
• يُكَلِّمُنَا اللَّهُ : «ئاللاھ بىزگە بىۋاسىتە سۆزلەپ (ئۆزى ئېيتىپ) بەرمىدىمۇ؟» دېگەن مەنىدە.
• آيَةٌ : «ئالامەت، مۆجىزە، دەلىل» دېگەن مەنىدە.
• تَشَابَهَتْ قُلُوبُهُمْ : «ئۇلارنىڭ قەلبلىرى ئوخشىشىپ كەتتى» يەنى كۇفرۇ گۇمراھلىقتا بىر-بىرىگە ئوخشاش بولدى.
• يُوقِنُونَ : «ئىمانى جەزم قىلغۇچىلار، شەكسىز ئىشىنىدىغانلار» دېگەن مەنىدە.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئاللاھ تائالا بۇ ئايەتتە ئىلىمسىز جاھىل كىشىلەرنىڭ پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامغا قارىتا قىلغان قىلچە ئاساسسىز تەلىپىنى ۋە ئۇلارنىڭ ئىنكارچىلىق پوزىتسىيەسىنى بايان قىلىدۇ. ئۇلار: «نېمىشقا ئاللاھ بىزگە بىۋاسىتە سۆزلىمەيدۇ؟ ياكى بىزگە مۇھەممەدنىڭ پەيغەمبەرلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىرەر ئالامەت كەلمەيدۇ؟» دېيىشتى. ئۇلار بۇ سۆزنى ھەقىقەتنى ئىزدەش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ھەقنى رەت قىلىش ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىش ئۈچۈن ئېيتتى. ئۇلارنىڭ بۇنداق تەلىپى ئەقىلگە ۋە شەرىئەتكە ئۇيغۇن ئەمەس، چۈنكى ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا پەيغەمبەرلەر ئارقىلىق ۋەھىي چۈشۈرۈش ئارقىلىق سۆزلەيدۇ، بۇ ئۇنىڭ ھېكمىتىنىڭ تەقەززاسىدۇر.

ئاندىن ئاللاھ تائالا بۇنداق سۆزلەرنىڭ يېڭىلىق ئەمەسلىكىنى، ئىلگىرىكى ئۈممەتلەرنىڭمۇ ئۆز پەيغەمبەرلىرىگە ئوخشاش تەلەپلەرنى قويغانلىقىنى ئېيتىدۇ. ئۇلارنىڭ ۋاقتى، ماكانى ۋە شەرتى پەرقلىق بولسىمۇ، ئەمما كۇفرۇ ئىنكاردىكى قەلبلىرى ئوخشاش بولغانلىقى ئۈچۈن، سۆزلىرىمۇ ئوخشاش بولدى. بۇ ئايەت شۇنى كۆرسىتىدۇكى، ھەقنى رەت قىلىش ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىش ھەر دەۋردىكى جاھىل كىشىلەرنىڭ ئورتاق خاراكتېرىدۇر.

ئاخىرىدا ئاللاھ تائالا: «بىز ئايەتلىرىمىزنى چىن كۆڭلىدىن ئىشىنىدىغان، شەكسىز ئىمان ئېيتىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ئوچۇق بايان قىلدۇق» دەيدۇ. يەنى ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ۋە پەيغەمبەرنىڭ مۆجىزىلىرى ھەقىقەتنى ئىزدەيدىغان، ئىمانغا تەييار قەلبلىك كىشىلەر ئۈچۈن ئېنىق ۋە يېتەرلىكتۇر. ئەمما ئىنكارچى ۋە تەكەببۇر كىشىلەرگە قانچىلىك ئايەت كەلسىمۇ، ئۇلار ئىمان ئېيتمايدۇ، چۈنكى ئۇلارنىڭ مەقسىدى ھەقىقەتنى بىلىش ئەمەس، بەلكى باھانە ئىزدەشتۇر.

3) بۇ ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار ۋە ئىبرەتلەر:

• ئاللاھ تائالا ئىنسانلارغا پەيغەمبەرلەر ۋە ۋەھىي ئارقىلىق سۆزلەيدۇ؛ بۇ ئۇنىڭ ھېكمىتى ۋە رەھمىتىنىڭ تەقەززاسىدۇر. ھەر بىر مۇئمىن بۇنى چۈشىنىپ، پەيغەمبەرلەرنىڭ يېتەكچىلىكىنى قوبۇل قىلىشى كېرەك.
• ھەقىقەتنى رەت قىلىش ۋە تەكەببۇرلۇق قىلىش ھەر دەۋردىكى جاھىل كىشىلەرنىڭ ئورتاق خاراكتېرىدۇر؛ مۇئمىن كىشى بۇنداق پوزىتسىيەدىن ساقلىنىشى ۋە كىچىككۆڭۈل بولۇشى لازىم.
• ئاللاھنىڭ ئايەتلىرى ۋە دەلىللىرى چىن كۆڭلىدىن ئىشىنىدىغان كىشىلەر ئۈچۈن ئېنىق ۋە يېتەرلىكتۇر. ئىمانى جەزم قىلغان كىشى ھەر قانداق ئايەتتىن ئىبرەت ئالىدۇ ۋە ئاللاھقا تەسلىم بولىدۇ.
• ئىسلام دىنى ئەقىلگە ۋە دەلىلگە ئاساسلانغان دىندۇر؛ ئۇ كىشىلەرنى ھەقىقەتنى ئىزدەشكە، ئويلىنىشقا ۋە چۈشىنىشكە چاقىرىدۇ. بۇ ئايەت بىزگە ئىسلامنىڭ ھەقىقەتنى ئاشكارىلايدىغان، ئىنساننىڭ ئەقلىنى ھۆرمەت قىلىدىغان دىن ئىكەنلىكىنى كۆرسىتىدۇ.
• ئاللاھ تائالا ھەر قانداق دەۋردىكى ئىنسانلارغا يېتەرلىك دەلىل ۋە ئايەتلەرنى بەرگەن؛ بىزنىڭ ۋەزىپىمىز بۇ ئايەتلەرنى چۈشىنىش، ئىبرەت ئېلىش ۋە ئاللاھقا شۈكۈر قىلىشتۇر.