سوره بقره — آیه 214

معانی واژگان:

• أَمْ: آیا (برای استفهام انکاری به کار رفته است).
• حَسِبْتُمْ: گمان کردید، پنداشتید.
• مَثَل: مانند، همانند، نمونه و وضعیت مشابه.
• خَلَوْا: گذشتند، پیشی گرفتند.
• مَسَّتْهُم: به آنان رسید، گرفتارشان شد.
• الْبَأْسَاءُ: سختی، فقر و تنگدستی.
• الضَّرَّاءُ: زیان و بیماری و آسیب بدنی.
• زُلْزِلُوا: به شدت لرزانده شدند، با انواع بلاها و ترسها متزلزل گشتند.
• مَتَى: کی، چه زمانی.
• نَصْرُ اللّهِ: یاری و پیروزی خداوند.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! آیا گمان کردهاید که بدون تحمل سختیها و آزمایشهای الهی وارد بهشت خواهید شد، در حالی که هنوز نمونه و وضعیتی مانند آنچه بر مؤمنان پیش از شما گذشت، برایتان نیامده است؟ آنان به فقر شدید و بیماریهای سخت و ترس و نگرانیهای فراوان گرفتار شدند و چنان با انواع بلاها و مصیبتها به لرزه درآمدند و آزمایش شدند که کارشان به جایی رسید که پیامبرشان و مؤمنان همراه او -از شدت استعجال و شوق یاری الهی، نه از روی شک و تردید- گفتند: «یاری خدا کی فرا میرسد؟» خداوند در پاسخ آنان و تسلیت دل مؤمنان فرمود: «آگاه باشید! همانا یاری خدا نزدیک است.» یعنی نصرت الهی هرچند با تأخیر ظاهری همراه باشد، اما قطعاً نزدیک و حتمی است و مؤمنان باید به آن امیدوار باشند.

فواید و پیامهای آیه:

1. ورود به بهشت بدون گذر از آزمایشها و سختیها ممکن نیست؛ سنت الهی بر این است که مؤمنان با بلاها و مشکلات پالایش شوند و ایمانشان خالص گردد.
2. سختیها و ابتلائات، نشانه دوری خداوند نیست، بلکه نشانه محبت و توجه اوست تا بندگانش را برای رسیدن به درجات عالی آماده سازد.
3. مؤمنان در برابر مشکلات نباید ناامید شوند؛ بلکه باید مانند پیامبران و صالحان پیشین، با صبر و استقامت، نصرت الهی را طلب کنند و بدانند که یاری خداوند نزدیک است.
4. استعجال در طلب نصرت، نهتنها اشکال ندارد، بلکه نشانه ایمان و شوق به فرج الهی است؛ اما باید همراه با یقین به نزدیکی آن باشد.
5. این آیه به مؤمنان میآموزد که در سختترین لحظات، امید خود را به خداوند حفظ کنند و بدانند که پس از هر سختی، آسانی و پیروزی از آنِ صابران است.