سوره بقره — آیه 27

معانی کلمات:

• نَقض: شکستن، پیمانشکنی کردن
• ميثاق: پیمان محکم و استوار
• يَصِل: پیوند دادن، ارتباط برقرار کردن
• يُفسدون: تباهی و فساد به بار میآورند
• خاسرون: زیانکاران، کسانی که سرمایهی خود را از دست دادهاند

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه شریفه، گروهی از منافقان و پیمانشکنان را توصیف میکند که ویژگیهایشان چنین است:

نخست: آنها عهد و پیمان خدا را پس از آنکه محکم و استوار بسته شد، میشکنند. این عهد، همان پیمان فطری و عقلی است که خداوند از تمام بندگان گرفته است که او را به یگانگی بپرستند و از دستوراتش اطاعت کنند. خداوند این پیمان را با فرستادن پیامبران و نازل کردن کتابهای آسمانی تأکید و تثبیت کرده است، اما این گروه با وجود همهی این تأکیدها، باز هم پیمانشکنی میکنند و از مسیر بندگی و اطاعت منحرف میشوند.

دوم: آنها قطع میکنند آنچه را که خداوند دستور داده است پیوند داده شود. مهمترین مصداق این پیوند، صلهی رحم و ارتباط با خویشاوندان است. همچنین شامل ایمان به تمام پیامبران الهی و کتابهای آسمانی میشود؛ چرا که خداوند دستور داده است بین همهی انبیا و کتب آسمانی فرقی نگذاریم و به همه ایمان بیاوریم. این افراد با انکار برخی از پیامبران یا کتب آسمانی، این پیوند الهی را قطع میکنند.

سوم: آنها در زمین فساد میکنند. فساد در زمین شامل گناهان و معاصی، گمراه کردن مردم، بازداشتن آنان از راه حق و ایمان، و هر اقدامی است که نظم و صلاح جامعهی بشری را بر هم بزند.

خداوند در پایان میفرماید: «آنان همان زیانکارانند» یعنی این گروه در حقیقت سرمایهی وجودی خود را از دست دادهاند و در دنیا و آخرت زیان کردهاند. آنها در دنیا از آرامش و سعادت واقعی محروماند و در آخرت نیز گرفتار عذاب الهی خواهند شد.

فواید و درسهای آیه:

1. اهمیت وفای به عهد: این آیه به ما میآموزد که وفای به عهد و پیمان، از نشانههای ایمان راستین است و پیمانشکنی از صفات منافقان و زیانکاران به شمار میرود.
2. ارزش صلهی رحم: خداوند متعال به پیوند با خویشاوندان اهمیت فراوانی داده است و قطع رحم از گناهان کبیره محسوب میشود. این آیه ما را به حفظ و تقویت روابط خانوادگی و اجتماعی ترغیب میکند.
3. پرهیز از فساد: انسان مسلمان باید همواره مصلح باشد و در زمین فساد نکند. هر عملی که به جامعه و بشریت آسیب برساند، نوعی فساد در زمین است که خداوند آن را نکوهش کرده است.
4. شناخت زیان واقعی: زیان واقعی، از دست دادن ایمان و اخلاق انسانی است، نه از دست دادن مال و ثروت. این آیه به ما میآموزد که سرمایهی اصلی انسان، ایمان و عمل صالح اوست و هر کس این سرمایه را از دست بدهد، زیانکار واقعی است.