سوره بقرہ — آيت 277

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• آمَنُوا: ايمان آندو، يعني الله ۽ سندس رسول تي دل سان يقين ڪيو ۽ زبان سان اقرار ڪيو.
• عَمِلُوا الصَّالِحَاتِ: چڱا ڪم ڪيا، يعني اهي عمل ڪيا جيڪي شريعت جي موافق ۽ الله کي پسند آهن.
• أَقَامُوا الصَّلَاةَ: نماز قائم ڪئي، يعني نماز کي ان جي سمورن شرطن، ارڪانن ۽ وقتن جي پابندي سان ادا ڪيو.
• آتَوُا الزَّكَاةَ: زڪوات ڏني، يعني پنهنجي مال مان مقرر حصو مستحقن کي ڏنو.
• أَجْرُهُمْ: سندن اجر ۽ ثواب.
• عِندَ رَبِّهِمْ: سندن پالڻهار وٽ، يعني الله جي طرفان خاص انعام.
• لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ: مٿن ڪو به ڊپ نه هوندو، يعني اڳتي ايندڙ معاملن ۾ کين ڪا به ڳڻتي نه ٿيندي.
• وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ: ۽ نه اهي غمگين ٿيندا، يعني گذريل شيءِ يا دنيا جي وڃايل شيءِ تي کين افسوس نه ٿيندو.

2) آيت جي تفسير:

بيشڪ اهي ماڻهو جن الله ۽ سندس رسول تي سچو ايمان آندو، ۽ اهڙا چڱا عمل ڪيا جيڪي الله کي پسند آهن، ۽ نماز کي پوري پابندي سان ان جي شرطن ۽ وقتن سميت ادا ڪيو، ۽ پنهنجي مال مان زڪوات انهن ماڻهن کي ڏني جيڪي ان جا حقدار آهن — اهڙن ماڻهن لاءِ سندن پالڻهار وٽ سندن اجر ۽ ثواب محفوظ آهي، جيڪو ڪڏهن به ضايع نه ٿيندو. انهن کي آخرت ۾ ڪنهن به قسم جي ڊپ ۽ خوف جو سامنو نه ڪرڻو پوندو، ۽ نه ئي اهي دنيا ۾ وڃايل شين يا گذريل نعمتن تي غمگين ٿيندا. اهو انعام انهن لاءِ خاص آهي جيڪي ايمان، نيڪ عمل، نماز ۽ زڪوات جهڙن بنيادي فرضن کي پوري خلوص سان ادا ڪن ٿا.

3) هن آيت مان حاصل ٿيندڙ فائدا ۽ سبق:

• ايمان ۽ نيڪ عمل جو ميلاپ ضروري آهي: رڳو دعويٰ ڪافي ناهي، پر ايمان سان گڏ چڱا عمل به لازمي آهن. اهو ئي اسلام جي حقيقي روح آهي.
• نماز ۽ زڪوات جي اهميت: هن آيت ۾ نماز ۽ زڪوات جو خاص ذڪر ٻڌائي ٿو ته اهي ٻئي عبادتون اسلام ۾ بنيادي حيثيت رکن ٿيون. نماز الله سان تعلق جو ذريعو آهي ۽ زڪوات انسانن سان همدردي ۽ مال جي پاڪيزگي جو ذريعو آهي.
• الله وٽ اجر محفوظ آهي: جيڪي ماڻهو دنيا ۾ نيڪي ڪن ٿا، انهن جو اجر الله وٽ ضايع نه ٿيندو. اهو يقين انسان کي نيڪي تي ثابت قدم رکڻ ۾ مدد ڏئي ٿو.
• خوف ۽ غم کان آزادي: ايمان ۽ نيڪ عمل ڪرڻ وارن لاءِ آخرت ۾ نه ڪو خوف هوندو ۽ نه ڪو غم. اهو انتهائي سک ۽ اطمينان جو مقام آهي، جنهن جي هر انسان کي تمنا هئڻ گهرجي.
• اسلام ڏانهن رغبت: هي آيت ٻڌائي ٿي ته اسلام اهڙو دين آهي جيڪو انسان کي دنيا ۽ آخرت ٻنهي ۾ ڪاميابي ۽ سڪون عطا ڪري ٿو. جيڪو به مخلصي سان الله ڏانهن رجوع ڪري ٿو، تنهن لاءِ الله وٽ عظيم انعام آهي. اهڙيءَ طرح هي آيت اسان کي اسلام ۽ قرآن جي تعليمات سان محبت ۽ وابستگي پيدا ڪرڻ جي ترغيب ڏئي ٿي.