Toha surasi — Oyat 2

Kalimalarning ma'nolari:

• لِتَشْقَى — qiynalishing, mashaqqat chekishing, ortiqcha azob-uqubat tortishing uchun.

Tafsir:

Ey Muhammad sollallohu alayhi va sallam! Biz bu Qur'onni senga baxtsiz bo'lishing, o'zingga og'ir yuk ortish yoki toqatingdan tashqari ishlarga o'zingni urishing uchun nozil qilmadik. Aksincha, u senga rahmat, hidoyat va baxt manbai bo'lishi uchun tushirilgan.

Ba'zi rivoyatlarga ko'ra, Payg'ambarimiz sollallohu alayhi va sallam Qur'on nozil bo'lgach, ibodatda shu qadar jon kuydirdilarki, hatto namozda uzoq turishlari tufayli oyoqlari shishib ketardi. Shunda Alloh taolo bu oyat orqali U zotga yengillik berib, o'ziga ortiqcha mashaqqat qilmaslikni, ibodatda ham, da'vatda ham mo''tadil bo'lishni o'rgatdi. Qur'on insonni qiynash uchun emas, balki uning qalbini yoritish, hayotini yengillashtirish va to'g'ri yo'lga boshlash uchun nozil qilingan.

Shuningdek, bu oyat Payg'ambarimizning qavmi imonga kelmayotganidan qayg'urib, o'zini haddan tashqari urib, xafa bo'lib, hatto o'ziga azob berish darajasiga borganlarida ham tasalli bo'lgan. Alloh Unga: "Sen ularning yuz o'girishiga qayg'urib, o'zingni qiynama. Qur'on seni shunday qayg'u va mashaqqatga solish uchun emas", deya ta'lim bergan.

Oyatdan olinadigan saboqlar:

1. Qur'on va islom dini inson uchun yuk va mashaqqat emas, balki rahmat, yengillik va saodat manbaidir. Alloh hech bir bandasiga toqatidan ortiq yuk yuklamaydi.
2. Ibodatda ham, hayotning barcha sohalarida ham me'yorni saqlash — islomning go'zal ta'limotidir. Haddan tashqari jonkuyarlik ham, beparvolik ham ma'qul emas.
3. Alloh taolo o'z Payg'ambariga bo'lgan mehribonligi va g'amxo'rligi bilan bizga ham O'zining rahm-shafqatini namoyon etadi. Bandasi uchun eng yaxshisini xohlaydi.
4. Diniy vazifalarni bajarishda g'ayrat qilish yaxshi, lekin o'z-o'zini qiynash, ortiqcha mashaqqatga solish islomda o'rinli emas. Din — osonlik dinidir.
5. Bu oyat musulmonlarga hayotlarida qiyinchilik va tashvishlarga duch kelganda, Qur'on va imon ularga yuk emas, balki yordamchi va tasalli ekanini eslatadi.