Nur surəsi — Ayə 22

1) Bəzi sözlərin izahı:

• يَأْتَلِ: and içmək, qəsd etmək, bir işi etməməyə and içmək.
• أُولُو الْفَضْلِ: fəzilət və üstünlük sahibləri; dində üstün olanlar.
• السَّعَةِ: mal-dövlət baxımından genişlik, imkan sahibi olmaq.
• أُولِي الْقُرْبَىٰ: qohumlar, yaxın qohumluq əlaqəsi olanlar.
• الْمَسَاكِينَ: yoxsullar, ehtiyac içində olanlar.
• الْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ: Allah yolunda hicrət edənlər.
• وَلْيَعْفُوا: bağışlasınlar, günahı bağışlayıb üz çevirməsinlər.
• وَلْيَصْفَحُوا: göz yumsunlar, səhvləri görmezlikdən gəlsinlər.
• أَلَا تُحِبُّونَ: məgər sevmirsinizmi? Məgər istəmirsinizmi?

2) Ayənin təfsiri:

Bu ayə, iman gətirənlərin qəlblərini yumşaldan, onları bağışlamağa və qohumluq əlaqələrini qorumağa təşviq edən çox dəyərli bir ayədir.

Ayədə buyurulur ki, dində fəzilət sahibi olan, mal-dövlət baxımından geniş imkana malik olan möminlər, qohumlarına, yoxsullara və Allah yolunda hicrət edənlərə kömək etməməyə and içməsinlər. Yəni onlar hansısa bir səbəbə görə — məsələn, kiminsə səhv bir hərəkətinə görə — yaxınlarına yardımı kəsib “bir daha onlara heç nə verməyəcəyəm” deyə and içməsinlər. Bu, İslamın qohumluq əlaqələrini qorumağa, yoxsullara və ehtiyac sahiblərinə yardım etməyə verdiyi böyük önəmi göstərir.

Sonra Allah buyurur: “Qoy onları bağışlasınlar və səhvlərinə göz yumsunlar.” Yəni kiminsə səhvini görüb ona qarşı sərt davranmaq yerinə, qəlbi yumşaq tutub bağışlamaq daha üstündür. Çünki bağışlamaq, insanı böyüdən, qəlbi təmizləyən və Allahın rəhmətinə qapı açan gözəl bir əxlaqdır.

Daha sonra Allah çox təsirli bir sualla müraciət edir: “Məgər siz Allahın sizi bağışlamasını sevmirsinizmi?” Bu sual, insanın qəlbini dərindən silkələyir. Əgər sən Allahın səni bağışlamasını istəyirsənsə, sən də başqalarını bağışla. Əgər sən Allahın sənə rəhm etməsini arzulayırsansa, sən də başqalarına rəhm et. Çünki əməllərin qarşılığı eyni cür olur: bağışlayana bağışlanılır, rəhm edənə rəhm edilir.

Ayənin sonunda Allah Özünü “Ğafur” və “Rəhim” — yəni çox bağışlayan və çox rəhm edən — olaraq tanıdır. Bu, möminlərə böyük bir ümid və təşviqdir: Allah sizin səhvlərinizi bağışlayır, siz də bir-birinizin səhvlərini bağışlayın.

Bu ayə Əbu Bəkr əs-Siddiq (radiyallahu anhu) haqqında nazil olmuşdur. O, ifk hadisəsində iştirak etdiyi üçün Mistaha yardım etməməyə and içmişdi. Allah bu ayə ilə ona və bütün möminlərə öyrətdi ki, qəzəb və and insanı yaxşılıqdan saxlamamalıdır; əksinə, bağışlamaq və yaxşılığa davam etmək daha üstündür.

3) Dəvət və təşviq:

Ey mömin qardaşım! Bu ayə bizə öyrədir ki, İslam yalnız ibadətlərdən ibarət deyil; İslam qəlbin əxlaqıdır, bağışlamaqdır, qohumluq əlaqələrini qorumaqdır, yoxsula əl uzatmaqdır. Kimsə sənə pislik edibsə, sən ondan üz çevirib yaxşılığı kəsmə. Çünki yaxşılığı kəsmək, əslində özünə ziyan vurmaqdır. Bağışla ki, Allah da səni bağışlasın. Qəlbinizi kin və qəzəbdən təmizləyin; çünki kin insanı yeyib bitirər, bağışlamaq isə qəlbi nurlandırar.

Unutma: Sənin bağışladığın hər bir səhv, Allahın sənin günahlarını bağışlamasına bir addımdır. Allahın rəhməti genişdir, lakin Onun rəhmətinə nail olmaq üçün biz də qəlblərimizi rəhmə açmalıyıq. Gəl, bu ayəni həyatımıza tətbiq edək: qohumlarımızı unutmayaq, yoxsullara kömək edək, bizi incitmiş kimsələri bağışlayaq. Çünki Allah bağışlayanları sevir və onlara Öz rəhmətini vəd edir.