Nur surasi — Oyat 4

Kalimalarning maʼnolari:

• Yarmuna – (ayblab) otmoq, qasd qilmoq, boʻhton qilmoq.
• Al-muhsonat – pok, iffatli, erli yoki eri boʻlmagan musulmon ayollar (shuningdek, pok erkaklar ham shu hukmga kiradi).
• Fajliduhum – ularni (diniy jazo sifatida) darra bilan uringlar.
• Jaldah – bir marta urish, darra zarbi.
• Fosiqun – Allohning itoatidan chiqqan, gunohkor kishilar.

Tafsir:

Bu oyatda Alloh taolo pok va iffatli ayollarni (va shuningdek, pok erkaklarni) zino bilan boʻhton qiluvchi, yaʼni ularga yolgʻon tuhmat qiluvchi kishilar haqida hukm bayon qilmoqda. Agar biror kishi pok, iffatli musulmon ayolni yoki erkakni zino qilganlikda ayblasa-yu, lekin bu daʼvosini isbotlash uchun toʻrtta adolatli guvoh keltira olmasa, u holda:

1. Unga sakson darra (jazo) uriladi. Bu jazo uning yolgʻon tuhmati va ogʻzini yopish uchundir.
2. Uning shahodati (guvohligi) abadiy qabul qilinmaydi. Yaʼni, u umrbod sudda guvoh sifatida qabul qilinmaydi, chunki u yolgʻonchilik va boʻhton bilan tanilgan.
3. U fosiq deb eʼlon qilinadi. Yaʼni, u Allohning itoatidan chiqqan, gunohkor kishi hisoblanadi va bu uning diniy obroʻsiga putur yetkazadi.

Bu hukm islom jamiyatida poklik va iffatni himoya qilish, tuhmat va boʻhtonning oldini olish uchun juda muhimdir. Chunki pok insonlarning obroʻsini yolgʻon ayblovlar bilan toʻkish – katta gunoh va jamiyatga katta zarar yetkazuvchi ishdir.

Foydalar (saboqlar):

1. Islomda poklik va iffat naqadar ulugʻlanadi – Alloh taolo pok insonlarning obroʻsini himoya qilish uchun bunday qattiq jazo belgilagan. Bu musulmon jamiyatida axloqiy poklikning qanchalik muhimligini koʻrsatadi.
2. Tuhmat va boʻhton – eng katta gunohlardan biridir – Bu oyat musulmonlarni ogohlantiradiki, birovning obroʻsiga yolgʻon tuhmat qilish – nafaqat gunoh, balki jamiyatda jiddiy jazo bilan jazolanadigan jinoyatdir.
3. Isbot talab qilinishi – adolatning asosidir – Hech kimni shubha va gumon bilan ayblash mumkin emas. Ayblov uchun aniq dalil va guvohlar kerak. Bu esa adolatli jamiyat qurishning poydevoridir.
4. Islomda shahodat (guvohlik) – ulkan masʼuliyat – Guvohlik berish – oddiy ish emas, balki katta masʼuliyatdir. Yolgʻon guvohlik bergan kishi abadiy guvohlikdan mahrum etiladi va jamiyatda ishonchsiz boʻlib qoladi.
5. Jamiyatni himoya qilish – Islomning maqsadi – Bu hukm orqali Islom pok insonlarning or-nomusini, oilalarning mustahkamligini va jamiyatning axloqiy sogʻlomligini himoya qilishni maqsad qilganini koʻramiz. Bu esa musulmonlar uchun goʻzal va xavfsiz jamiyatda yashash imkonini beradi.