سوره نمل — آيت 28

1) ڪجهه لفظن جي معنيٰ ۽ وضاحت:

• اذْهَب: وڃ.
• بِكِتَابِي: منهنجي لکيل خط سان.
• فَأَلْقِهْ إِلَيْهِمْ: پوءِ ان کي انهن ڏانهن اڇلاءِ، يعني پهچائي ڏي.
• تَوَلَّ عَنْهُمْ: پوءِ انهن کان پاسو ڪر، يعني ڪجهه پري ٿي بيهه.
• فَانظُرْ: پوءِ ڏس ۽ غور سان ٻڌ.
• مَاذَا يَرْجِعُونَ: اهي ڇا جواب ڏين ٿا، ڇا ٻڌائين ٿا ۽ ڇا مشورو ڪن ٿا.

2) تفسير:

حضرت سليمان عليه السلام هڏهڙي کي حڪم ڏنو ته هي منهنجو خط کڻي وڃ ۽ ان کي ملڪه سبأ ۽ سندس قوم وارن ڏانهن پهچائي ڏي. جڏهن اهي خط پڙهن ۽ ان تي غور ڪن، ته پوءِ تون انهن کان ڪجهه پري ٿي بيهه، پر ايترو ويجهو رهه جو سندن ڳالهيون ٻڌي سگهين ۽ ڏسي سگهين ته اهي منهنجي خط جو ڪهڙو جواب ڏين ٿا، ڪهڙو فيصلو ڪن ٿا ۽ پاڻ ۾ ڪهڙو مشورو ڪن ٿا. مقصد هي هو ته حضرت سليمان عليه السلام کي سندن ردِ عمل ۽ جواب جي خبر پئجي وڃي، ته اهي دعوت کي قبول ڪن ٿا يا انڪار ڪن ٿا، ۽ انهن جي سوچ ۽ موقف جي حقيقت کليل ٿي وڃي.

3) استنباط ۽ فائدا:

• حڪمت ۽ تدبير سان دعوت: حضرت سليمان عليه السلام هڏهڙي کي صرف خط پهچائڻ جو حڪم نه ڏنو، پر اهو به ٻڌايو ته خط پهچائڻ کان پوءِ ڪيئن خبر لڌي وڃي ته سامهون وارا ڇا سوچين ٿا. ان مان سبق ملي ٿو ته اسلام ڏانهن سڏڻ ۾ حڪمت، منصوبابندي ۽ صحيح طريقيڪار اختيار ڪرڻ گهرجي.
• ذميوارانه موقف: هڏهڙي هڪ ننڍڙو پکي هجڻ باوجود وڏي ذميواري نڀائي. ان مان معلوم ٿئي ٿو ته الله جي راهه ۾ هر ڪو پنهنجي وس آهر خدمت ڪري سگهي ٿو، ڪو به ننڍو يا وڏو نه ٿو سمجهيو وڃي.
• پيغام جي اهميت: هڪ مختصر خط ۾ به اهڙو پيغام هئو جنهن هڪ بادشاهت جي سوچ کي تبديل ڪرڻ جو سبب بڻيو. ان مان سکيا ملي ٿي ته سچي ۽ حڪمت واري ڳالهه جي ڪا به گهٽتائي نه هوندي آهي، ان جو اثر ضرور ٿيندو آهي.
• حق جي ڳولا ۽ غور ويچار: حضرت سليمان عليه السلام جواب جو انتظار ڪيو ۽ غور سان ڏٺو ته سامهون وارا ڇا چون ٿا. ان مان سبق آهي ته دعوت ۽ تبليغ ۾ صبر، غور ۽ مشاهدو ضروري آهي، ته جيئن صحيح فيصلو ڪري سگهجي.
• اسلام جي عالمگير دعوت: هي واقعو ڏيکاري ٿو ته اسلام صرف هڪ قوم يا هڪ علائقي تائين محدود نه آهي، پر ان جي دعوت سڀني انسانن ۽ قومن ڏانهن آهي. اهو ئي سبب آهي جو قرآن مجيد ۾ اهڙا واقعا بيان ڪيا ويا آهن ته جيئن انسان انهن مان سبق وٺي ۽ حق ڏانهن راغب ٿئي.