سوره آل عمران — آیه 111

معانی کلمات:

• أَذًى: آزاری که به زبان یا جسم میرسد؛ در اینجا منظور آزار زبانی و گفتاری است.
• یُوَلُّوکُمُ الْأَدْبَارَ: پشت به شما میکنند و فرار مینمایند؛ یعنی شکست خورده و عقبنشینی میکنند.
• لَا یُنْصَرُونَ: یاری نمیشوند و بر شما پیروز نمیگردند.

تفسیر آیه:

ای مؤمنان! این گروه فاسق از اهل کتاب (یهود) هرگز نمیتوانند آسیب جدی به دین و جان شما برسانند؛ تنها ضرری که از آنان به شما میرسد، آزار زبانی است؛ مانند سخنان ناپسند، توهین، استهزاء و طعنه زدن به دین شما. اما اگر با شما وارد جنگ شوند، شکست میخورند و فرار میکنند و پشت به میدان نبرد میکنند. سپس هیچگاه بر شما پیروز نخواهند شد و از هیچ جا یاری نخواهند گرفت. این وعده الهی است که نصرت و پیروزی از آنِ مؤمنان است و دشمنان هرچه تلاش کنند، عاقبت به ذلت و خواری میافتند.

فواید و پیامهای آیه:

• مؤمنان نباید از تهدیدها و آزارهای دشمنان هراسان شوند؛ زیرا ضرر واقعی آنان محدود به سخنان و آزارهای سطحی است و نمیتوانند به ایمان و حقیقت دین آسیب برسانند.
• این آیه نویدبخش پیروزی نهایی جبهه ایمان بر کفر و نفاق است و به مؤمنان اطمینان میدهد که خداوند یاور آنان است و دشمنان هرگز بر آنان چیره نخواهند شد.
• آرامش خاطر برای مسلمانان در برابر توطئههای دشمنان؛ چرا که خداوند متعال وعده داده است که عاقبت از آنِ پرهیزگاران است.
• درس عبرت برای دشمنان که بدانند مقابله با مؤمنان و جنگ با آنان جز شکست و خواری نتیجهای ندارد و یاری الهی شامل حال کسانی نمیشود که با حق در ستیزند.