Oli Imron surasi — Oyat 151

Kalimalarning ma'nolari:

• الرُّعْبَ – qo‘rquv, vahima, dahshat.
• سُلْطَانًا – hujjat, dalil, isbot.
• مَأْوَاهُمُ – ularning boradigan joyi, qarorgohi.
• مَثْوَى – turadigan joy, maskan, makon.

Tafsir:

Alloh taolo ushbu oyatda mo‘minlarga xushxabar bermoqda: U zot kofirlarning qalblariga qo‘rquv va vahima solishini va’da qilmoqda. Bu qo‘rquvning sababi esa ularning Allohga shirk keltirganliklaridir. Ular Allohga hech qanday hujjat va dalilsiz, faqat o‘zlarining xom xayollari va behuda orzulariga ergashib, turli xudolar va butlarni ibodatga loyiq deb bilishdi. Holbuki, Alloh taolo hech qachon bunday shirkka ruxsat beruvchi biror dalil yoki kitob nozil qilmagan.

Bu oyat Uhud jangidan keyingi voqeaga ishora qiladi. Mushriklar Makkaga qaytish yo‘lida yana Musulmonlarga qarshi qaytib hujum qilishni rejalashtirgan edilar. Lekin Alloh taolo ularning qalblariga shunday qattiq qo‘rquv soldiki, bu niyatlaridan qaytishga majbur bo‘ldilar. Bu Allohning mo‘minlarga bergan g‘oyibona yordami edi.

Kofirlarning dunyodagi ahvoli – qo‘rquv va vahima bo‘lsa, oxiratdagi joylari esa do‘zax olovidir. Ular o‘z zulmlari, ya’ni kufr va shirk qilganliklari sababli do‘zaxga tashlanadilar. Naqadar yomon makondir bu – zolimlar uchun do‘zax! Chunki u yerda ular azob-uqubatlardan boshqa hech narsani topmaydilar.

Foydalar va saboqlar:

1. Alloh taolo o‘z bandalariga yordam berishni va’da qilgan. Mo‘minlar qiyin vaziyatlarda ham Allohga tavakkal qilishlari kerak, chunki U zot ularni hech qachon yolg‘iz qoldirmaydi.
2. Shirk – eng katta zulm va gunohdir. Alloh hech qanday dalilsiz, faqat xurofot va bid’atlarga asoslangan e’tiqodlarni qabul qilmaydi.
3. Kofirlarning qalbiga solingan qo‘rquv – Allohning mo‘minlarga bergan ko‘rinmas yordamidir. Bu musulmonlarga dushmanlaridan qo‘rqmaslikni, balki faqat Allohdan qo‘rqishni o‘rgatadi.
4. Oxiratdagi jazo – adolatning taqozosidir. Har bir zolim o‘z qilmishining jazosini oladi va bu Allohning adolatini ko‘rsatadi.
5. Bu oyat mo‘minlarga sabr va matonatni o‘rgatadi. Chunki Allohning yordami har doim mo‘minlar bilan birga keladi, hatto ular zaif bo‘lib tuyulganda ham.