آل عمران سۈرىسى — ئايەت 155

1) لۇغەت ئىزاھاتى:

• تَوَلَّوْا: ئارقىغا قايتتى، يۈز ئەۋەردى، يەنى ئۇرۇش مەيدانىدىن قېچىپ كەتتى.
• الْتَقَى الْجَمْعَانِ: ئىككى قوشۇن ئۇچراشقان كۈن، يەنى ئۇھۇد غەزىسىدە مۇسۇلمانلار قوشۇنى بىلەن مۇشرىكلار قوشۇنى ئۇچراشقان كۈن.
• اسْتَزَلَّهُمُ: ئۇلارنى سىيرىپ تاشلىدى، پۇتلىرىنى تېيىلدۇردى، يەنى گۇناھقا پاتۇردى.
• بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا: ئۇلارنىڭ قىلغان بەزى گۇناھلىرى سەۋەبىدىن.
• عَفَا: كەچۈردى، ئەپۇ قىلدى.
• غَفُورٌ: ناھايىتى كەچۈرۈمچىل.
• حَلِيمٌ: ھەلىم، ئاسان ئاچچىقلانمايدىغان، جازانى ئالدىراپ بەرمەيدىغان.

2) ئايەتنىڭ تەپسىرى:

ئى مۇھەممەد ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرى، سىلەردىن ئۇھۇد غەزىسىدە مۇسۇلمانلار بىلەن مۇشرىكلار قوشۇنى ئۇچراشقان كۈنى ئۇرۇش مەيدانىدىن قېچىپ كەتكەن كىشىلەرنى شەيتان ئۇلارنىڭ ئىلگىرى قىلىپ قويغان بەزى گۇناھلىرى سەۋەبىدىن پۇتلىرىنى تېيىلدۇرۇپ، گۇناھقا پاتۇردى. ئەمما ئاللاھ تائالا ئۇلارنى كەچۈردى ۋە جازالىمىدى. شۈبھىسىزكى، ئاللاھ تائالا تەۋبە قىلغان گۇناھكارلارنى ناھايىتى كەچۈرۈمچىل، ھەمدە ھەلىم بولۇپ، ئاسىيلىق قىلغانلارنى جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ.

3) ئايەتتىن ئېلىنىدىغان پايدىلار:

• ئاللاھ تائالا ئۆز بەندىلىرىگە ناھايىتى مېھرىبان ۋە كەچۈرۈمچىل، گۇناھكار بەندىسى تەۋبە قىلسا ئۇنى كەچۈرۈپ، جازالاشقا ئالدىراپ كەتمەيدۇ.
• گۇناھلار ئادەمنى خاتالىق ۋە زەللە قىلىشقا يېتەكلەيدۇ، شۇڭا گۇناھلاردىن ساقلىنىش ئىمان ۋە ئەمەلنىڭ مۇستەھكەملىكىنى ساقلايدۇ.
• ئۇھۇد غەزىسىدە قېچىپ كەتكەن ساھابىلەرنىڭ گۇناھى كەچۈرۈلگەن بولسا، بۇ ئۈممەت ئۈچۈن رەھمەت ۋە ئۈمىدنىڭ دەرىزىسىدۇر؛ ھەر قانداق مۇسۇلمان خاتالىقىدىن قايتىپ تەۋبە قىلسا، ئاللاھنىڭ مەغپىرىتىگە ئېرىشەلەيدۇ.
• ئاللاھنىڭ «غەفۇر» ۋە «ھەلىم» دېگەن سۈپەتلىرى مۇئمىنلەرنى ئاللاھنىڭ رەھمىتىدىن ئۈمىدۋار بولۇشقا ۋە ئۇنىڭغا يېقىنلىشىشقا تەرغىب قىلىدۇ.