سوره آل عمران — آیه 155

معانی کلمات:

• تَوَلَّوْا: پشت کردن، فرار کردن از میدان جنگ.
• الْتَقَى الْجَمْعَانِ: روزی که دو گروه (مسلمانان و مشرکان) در جنگ اُحد با یکدیگر روبرو شدند.
• اسْتَزَلَّهُمُ: لغزانید، باعث لغزش و خطایشان شد.
• بِبَعْضِ مَا کَسَبُوا: به سبب برخی از گناهانی که مرتکب شده بودند.

تفسیر آیه:

ای یاران پیامبر اسلام (صلی الله علیه وآله وسلم)! کسانی از شما که در روز برخورد دو گروه (مسلمانان و مشرکان) در جنگ اُحد، از میدان نبرد فرار کردند و پشت به دشمن نمودند، بدانید که این لغزش بزرگ، تنها به سبب برخی از گناهان و خطاهایی بود که از آنان سر زده بود و شیطان با بهرهگیری از همین ضعفها، آنان را به این اشتباه کشاند و وسوسه کرد تا از دستور پیامبر سرپیچی کنند و جایگاه خود را رها نمایند. اما خداوند با لطف و رحمت خود، از این خطای آنان درگذشت و آنان را به خاطر این عمل، مجازات نکرد. به راستی که خداوند آمرزندهی گناهان بندگان توبهکار است و بردبار است و در مجازات گناهکاران شتاب نمیکند و به آنان مهلت میدهد تا به سوی او بازگردند و توبه کنند.

فواید و پیامهای آیه:

• گناهان و نافرمانیهای کوچک، زمینهساز لغزشهای بزرگ میشوند؛ پس باید مراقب اعمال خود باشیم.
• شیطان از ضعفهای ما آگاه است و از آنها برای گمراه کردنمان استفاده میکند؛ بنابراین باید همواره هوشیار باشیم.
• رحمت و عفو الهی بسیار گسترده است و خداوند حتی لغزشهای بزرگ را در صورت توبه میبخشد.
• خداوند بردبار است و با صبر و حلم خود، به گناهکاران فرصت بازگشت میدهد؛ پس هیچگاه از رحمت او ناامید نشویم.
• امید به عفو الهی، انسان را به توبه و اصلاح رفتار تشویق میکند و او را از یأس و ناامیدی نجات میدهد.