Аль Имран сүрөсү — Аят 28

1. Аяттагы түшүндүрүүнү талап кылган сөздөр:

• أَوْلِيَاءَ (аулийаъ): жакын достор, жардамчылар, өзгөчө ынак тартып, аларга таянып, аларды колдоочулар.
• مِن دُونِ الْمُؤْمِنِينَ (мин дунил муъминин): ыймандууларды таштап, алардан башкаларды.
• فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ (фалайса миналлахи фи шайъ): Аллах менен эч кандай байланышы жок, Аллахтын дининен жана жардамынан ажыраган.
• تُقَاةً (тукаатан): коркунучтан улам сактануу, зыяндан өзүн коргоо максатында.
• وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ (ва йухаззирукумуллаху нафсаху): Аллах силерди Өзүнүн азабынан жана каарынан эскертүүдө.
• الْمَصِيرُ (ал-масыр): кайтып барылуучу жер, акыркы барып токтоочу жай.

1. Аяттын түшүндүрмөсү:

Аллах Таала бул аятта ыймандууларга каапырларды өздөрүнө жакын дос, жардамчы жана таяныч кылып алууну катуу тыюуда. Ыймандуулар бири-бирин дос тутушу керек, ал эми каапырларды алардан артык көрүп, аларга ынак болуу туура эмес. Ким мындай кылса, башкача айтканда каапырларды дос тутуп, аларга жардам берип, аларды ыймандуулардан жогору койсо, анда ал Аллахтын дининен жана жардамынан четтеп калат, Аллах менен эч кандай байланышы калбайт.

Бирок бир гана шартта уруксат берилет: эгерде ыймандуулар каапырлардын бийлиги астында болуп, алардан зыян келүү коркунучу болсо, анда өздөрүн коргоо үчүн аларга сырткы жактан жумшак мамиле кылып, тили менен гана жакшы сүйлөп, бирок жүрөгүндө аларга карата душмандыкты сактап, ыйманын бекем кармоого уруксат берилет. Бул – коркунучтан сактануу үчүн гана болушу керек, чыныгы ынактык жана жардам берүү максатында эмес.

Андан соң Аллах Таала Өзүнүн азабынан эскертип, каапырларды дос тутуу сыяктуу нерселер менен Аллахтын каарына кабылбоону буйруйт. Бардык жаралгандар акыретте жалгыз Аллахка кайтып барат жана ар бир адам кылган ишине жараша сыйлык же жаза алат.

1. Бул аяттан алынуучу пайдалар жана Исламга болгон кызыгууну арттыруучу ойлор:

• Ислам ыймандуулардын биримдигин жана бири-бирине болгон чыныгы достугун коргоого чакырат. Бул – мусулмандардын күч-кубаттуу жана ынтымактуу болушуна өбөлгө түзөт.
• Аллах Таала Өзүнүн пенделерин коркунучтан жана зыяндан сактоо үчүн жеңилдиктерди да берет. Эгерде бирөө башка диндегилердин бийлиги астында кысымга кабылса, өзүн коргоо максатында сырткы жактан жумшак мамиле кылууга уруксат берилген. Бул – Исламдын жеңилдик жана ырайым дини экенин көрсөтөт.
• Аллах Таала адамдарды Өзүнүн азабынан эскертип, туура жолдо болууга чакырат. Бул – Аллахтын пенделерине болгон мээрими жана камкордугу.
• Акыретте баары Аллахка кайтып барарын эскертүү аркылуу адам өз иш-аракеттерине жоопкерчиликтүү болушу керектигин түшүнөт. Бул – адамды жакшылыкка умтулууга жана жамандыктан качууга түрткү берет.
• Бул аят ыймандууларга дүйнөлүк жашоодо туура багыт берип, алардын ыйманын бекемдейт жана Исламдын чыныгы жол экенин дагы бир жолу ырастайт.