سوره آل عمران — آیه 72

معانی کلمات:

• طائفة: گروهی، جمعی.
• وجه النهار: ابتدای روز، اول صبح.
• آخره: پایان روز، آخر آن.
• لعلهم: شاید که آنان، امید که ایشان.
• یرجعون: بازگردند، برگردند (از دین خود دست بردارند).

تفسیر آیه:

گروهی از اهل کتاب (یهود) در میان خودشان نقشهای شیطانی طراحی کردند و به یکدیگر گفتند: صبح زود، در ابتدای روز، به آنچه بر مسلمانان نازل شده (قرآن) ایمان بیاورید و اعلام کنید که به آن باور داریم؛ اما در پایان همان روز، کفر خود را اعلام کرده و بگویید که به آن ایمان نداریم. هدفشان این بود که مسلمانان سادهدل و بیخبر را دچار تردید و شک کنند و آنان را به این گمان بیندازند که اگر این دانشمندان یهودی - که اهل کتاب و آگاه به کتب آسمانی هستند - پس از ایمان آوردن، از آن دست کشیدند و برگشتند، پس حتماً این دین باطل است و آنان به دلیل آگاهی که دارند، حقیقت را دریافتهاند. بدین ترتیب، مسلمانان نیز از دین خود برگردند و به کفر و گمراهی بازگردند.

فواید و پیامهای آیه:

1. دشمنان اسلام ممکن است در ظاهر اظهار ایمان کنند تا از درون به مسلمانان ضربه بزنند؛ پس مؤمنان باید هوشیار باشند و فریب ظاهر افراد را نخورند.
2. نقشههای دشمنان هرچند زیرکانه باشد، خداوند آنها را در قرآن آشکار کرده است تا امت اسلامی از آن آگاه باشند و فریب نخورند.
3. این آیه نشان میدهد که یهودیان به دلیل حسادت و کینه، دست به هر نیرنگی میزدند تا مردم را از راه حق بازدارند؛ اما خداوند با بیان این مکرها، مؤمنان را بصیرت میبخشد.
4. ایمان واقعی باید بر پایه یقین و آگاهی باشد، نه تقلید و پیروی کورکورانه از دیگران؛ زیرا ممکن است دشمنان با نیرنگ، انسان را از حق بازدارند.
5. قرآن کریم بهترین راهنما برای شناخت توطئههای دشمنان است و تمسک به آن، مایه نجات و سعادت مسلمانان است.