Oli Imron surasi — Oyat 72

Kalima ma'nolari:

• طَائِفَةٌ – bir guruh, to'da.
• وَجْهَ النَّهَارِ – kunning boshi, tong va erta tong payti.
• آخِرَهُ – kunning oxiri, kechki payt.
• يَرْجِعُونَ – qaytadilar, (dindan) qaytadilar.

Tafsir:

Yahudiylarning bir guruhi o'zaro kelishib, musulmonlarga qarshi hiyla-nayrang rejasini tuzdilar. Ular o'zlariga shunday dedilar: "Kunning boshida, ya'ni erta tongda Muhammadga (sollallohu alayhi va sallam) nozil qilingan Qur'onga va uning payg'ambar ekanligiga imon keltirganingizni bildiringlar. So'ngra kunning oxirida, ya'ni kechga yaqin unga kofir bo'lganingizni, ishonmaganligingizni e'lon qilinglar. Shunda musulmonlar: 'Bu yahudiylar kitob ahli, ilm egalaridir. Ular avval imon keltirib, keyin rad etdilar. Demak, bu dinda bir nuqson yoki xato bor, shuning uchun ular undan qaytdilar', deb o'ylab, ularning islomdan qaytishlariga umid qilamiz".

Bu bilan ular musulmonlarni dindan chiqarishni va ularning qalblariga shubha solishni maqsad qilgan edilar. Ular Qur'onning haq ekanligini o'zlari bilgan holda, o'z qavmlarini adashtirish va musulmonlarni izdan chiqarish uchun bunday hiyla ishlatdilar.

Foydalar:

1. Bu oyat musulmonlarga dushmanlarning hiyla-nayranglaridan ogoh bo'lishni va ularning tashqi ko'rinishiga aldanib qolmaslikni o'rgatadi. Dushmanlar ba'zan imon keltirib, so'ngra kofir bo'lib ko'rinishlari bilan musulmonlarni chalg'itishga urinadilar.
2. Musulmonlarning e'tiqodi mustahkam bo'lishi kerakki, boshqalarning xatti-harakatlari ularning islomga bo'lgan ishonchiga putur yetkaza olmasin. Haqiqiy mo'min o'z dinining haq ekanligini dalillar bilan biladi, boshqalarning qaytishi yoki qarshi chiqishi unga ta'sir qilmaydi.
3. Bu oyatda Alloh taolo musulmonlarga dushmanlarning yashirin rejalarini oshkor qilib, ularni ogohlantirmoqda. Bu esa mo'minlarga Allohning himoyasi va g'amxo'rligini ko'rsatadi — U bandalarini dushmanlarning makr-hiylalaridan himoya qiladi.
4. Islom dini haqiqat ekanligi shunchalik ravshanki, uni inkor etganlar ham ich-ichidan uning haqligini biladilar, lekin hasad va takabburlik tufayli yashirib, hiyla ishlatadilar. Bu musulmonlarga o'z dinlariga bo'lgan ishonchni yanada mustahkamlashga undaydi.