Аль Имран сүресі — Аят 97

1. Сөздердің мағынасы:

• آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ — айқын белгілер, ашық дәлелдер.
• مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ — Ибраһимнің (ғ.с.) тұрған орны, яғни ол Қағбаны тұрғызған кезде үстіне шыққан тас.
• آمِنًا — қауіпсіз, бейбіт.
• حِجُّ الْبَيْتِ — Үйді (Қағбаны) қажылыққа бару.
• مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا — оған жол табуға шамасы келген адам.
• كَفَرَ — қажылық парызын теріске шығарды, мойындамады.
• غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ — бүкіл әлемге мұқтаж емес, олардан бай, мұқтаждығы жоқ.

1. Аяттың тәпсірі:

Бұл Үйде оның қадір-қасиеті мен артықшылығын көрсететін айқын белгілер бар. Сол белгілердің бірі — Ибраһимнің (ғ.с.) тұрған орны. Ол Қағбаның қабырғасын көтерген кезде биікке шығу үшін аяғымен басқан тас. Бұл тас бүгінде тауап намазының екі рәкәғаты оқылатын орын ретінде белгілі. Тағы бір белгі — бұл Үйге кірген адам қауіпсіздікке ие болады, оған ешкім зиян тигізе алмайды, қорқыныштан аман болады. Бұл — осы Үйдің құрметі мен қасиеттілігін көрсететін ұлы нығмет.

Алла Тағала адамдарға осы Үйді қажылыққа барып, ондағы ғибадат рәсімдерін орындауды парыз етті. Бұл парыз — жол жүруге шамасы келген, денсаулығы мен қаржысы жететін әрбір адамға жүктелген. Ал кімде-кім қажылық парызын теріске шығарып, оны мойындамаса, ол күпірлікке түскен болады. Алайда Алла Тағаланың оған да, бүкіл әлемге де мұқтаждығы жоқ. Ол — барлық жаратылыстан бай, ешкімнің ғибадатына мұқтаж емес. Қажылық — адамның өзі үшін, өз пайдасы үшін жасалатын ғибадат.

1. Аяттан алынатын пайдалар:

• Бұл аят Қағбаның қасиеттілігін және оның Ибраһим (ғ.с.) заманынан бері қастерленіп келгенін көрсетеді. Бұл — мұсылмандардың жүрегіндегі ерекше орынды нығайтады.
• Қажылық — үлкен ғибадат әрі рухани тазару жолы. Ол адамды күнәлардан арылтып, иманын жаңартады. Қажылыққа бару мүмкіндігі бар адам үшін бұл — өмірдегі ең ұлы сапарлардың бірі.
• Аяттағы «бұл Үйге кірген адам қауіпсіз болады» деген сөз — Исламның бейбітшілік пен қауіпсіздік діні екенін көрсетеді. Қасиетті жерлерде тіпті жануарларға да зиян тигізуге болмайды, адамдар бейбіт өмір сүреді.
• Алла Тағаланың әлемдерге мұқтаж еместігі — бізге ғибадаттың Аллаға емес, өзімізге пайдалы екенін ұғындырады. Қажылыққа барған адам рухани байиды, күнәлары кешіріледі, Алланың разылығына ие болады.
• Бұл аят адамды ойлануға шақырады: Алланың берген нығметтерін, денсаулық пен байлықты қажылық сияқты ұлы ғибадатқа пайдалану — шүкіршіліктің бір түрі. Ал қажылыққа бару — жүректі жұмсартып, иманды күшейтетін, мұсылманды Аллаға жақындататын амал.