سوره روم — آیه 33

معانی کلمات:

• ضُرّ: سختی، بلا، بیماری، فقر یا قحطی.
• مُنیبین: رویآورندگان به خدا با توبه و اخلاص، بازگشتکنندگان به سوی او.
• أَذاقَهُم: چشانید به آنان (کنایه از رساندن نعمت و رحمت).
• رحمة: نعمت، فرج، گشایش و برطرف شدن سختی.

تفسیر آیه:

خداوند متعال در این آیه به یکی از حالات متناقض انسانها، بهویژه مشرکان، اشاره میکند و میفرماید: هنگامی که به مردم (مشرکان) سختی و بلایی مانند بیماری، فقر، قحطی یا ترس برسد، با قلبی خالص و رویآورنده به درگاه پروردگار خود دعا میکنند و تنها او را میخوانند تا آن بلا را از آنان برطرف کند. در آن لحظه، همه بتها و معبودهای دروغین را فراموش کرده و فقط به خدا پناه میبرند.

اما نکته تأسفبار اینجاست که پس از آنکه خداوند رحمت خود را شامل حالشان کرد و سختی را از آنان برداشت و نعمت و گشایش عطا فرمود، ناگهان گروهی از آنان دوباره به شرک روی میآورند و برای خدا شریک قرار میدهند. آنان که در سختی، خالصانه خدا را خوانده بودند، در آسایش و رفاه، بتها و معبودان دروغین را در کنار خدا میپرستند و نعمتهای الهی را فراموش میکنند.

این آیه نشان میدهد که فطرت انسان در سختیها به سوی خدا گرایش پیدا میکند، اما بسیاری از مردم در آسایش، از یاد خدا غافل شده و به شرک و ناسپاسی دچار میشوند.

فواید و درسهای آیه:

1. فطرت توحیدی انسان: در سختیها و گرفتاریها، فطرت پاک انسانی به طور طبیعی به سوی خدا گرایش پیدا میکند و این نشان میدهد که توحید و خداجویی در نهاد همه انسانها نهفته است.
2. آزمایش در آسایش: همانطور که سختیها آزمایش الهی هستند، آسایش و نعمت نیز وسیله امتحان است. انسان باید در هر دو حالت، شکرگزار و مطیع خدا باشد و نعمت او را فراموش نکند.
3. نکوهش شرک و ناسپاسی: بازگشت به شرک پس از رفع بلا، نشانه ضعف ایمان و ناسپاسی در برابر الطاف الهی است. مؤمن واقعی کسی است که در سختی و آسایش، خدا را فراموش نکند و همواره او را به یگانگی بپرستد.
4. پایداری در ایمان: این آیه به ما میآموزد که ایمان نباید موقتی و وابسته به شرایط باشد؛ بلکه باید در همه حال، ثابت و استوار باشیم و از خداوند بخواهیم که ما را در مسیر توحید و بندگی ثابتقدم بدارد.