سوره روم — آيت 33

1) مشڪل لفظن جي معنيٰ:

• مَسَّ: پهتو، لڳو.
• ضُرٌّ: تڪليف، مصيبت، بيماري، قحطي يا ڪا ٻي تڪليف.
• مُّنِيبِينَ: الله ڏانهن رجوع ڪندڙ، دل سان موٽندڙ.
• أَذَاقَهُم: کين چکايائين، يعني عطا ڪيائين.
• رَحْمَةً: رحمت، يعني تڪليف جو دور ٿيڻ ۽ آسودگي.
• فَرِيقٌ: هڪ گروهه، هڪ جماعت.
• يُشْرِكُونَ: شريڪ ڪن ٿا، يعني الله سان ٻين کي شريڪ بڻائن ٿا.

2) تفسير:

جڏهن ماڻهن کي ڪا تڪليف پهچي ٿي، ڪا بيماري، قحطي يا ڪا ٻي مصيبت، تڏهن اهي پنهنجي پالڻهار ڏانهن دل سان موٽي، عاجزي ۽ اٽل اميد سان دعا ڪن ٿا ته هو سندن تڪليف دور ڪري. پر جڏهن الله تعاليٰ سندن دعا قبول ڪري، کين پنهنجي رحمت جو مزو چکائي ۽ تڪليف دور ڪري ٿو، تڏهن اوچتو سندن ئي هڪ گروهه پنهنجي پالڻهار سان ٻين کي شريڪ بڻائڻ لڳي ٿو ۽ ٻيهر انهيءَ شرڪ ڏانهن موٽي ٿو، جنهن کي هن مصيبت جي وقت ڇڏي ڏنو هو. يعني مصيبت ۾ ته اهي خالص الله کي سڏيندا آهن، پر آسودگي ملڻ کان پوءِ ئي اهي الله سان ٻين کي شريڪ ڪرڻ لڳندا آهن ۽ دعا ۾ به غير الله کي شامل ڪرڻ لڳندا آهن. هي انساني فطرت جي ڪمزوري ۽ ناشڪريءَ جو بيان آهي، ته انسان تڪليف جي وقت ته الله کي ياد ڪري ٿو، پر سک ۾ اڪثر ان کي وساري ٿو ۽ شرڪ ڪري ٿو.

3) فائدا ۽ سبق:

• الله تعاليٰ تڪليف جي وقت پنهنجي ٻانهن جي دعا قبول ڪري ٿو، جنهن مان معلوم ٿئي ٿو ته هو ٻڌندڙ ۽ رحم ڪندڙ آهي.
• انسان کي گهرجي ته هو سک ۽ تڪليف، ٻنهي حالتن ۾ الله تي ايمان ۽ توحيد تي قائم رهي ۽ صرف انهيءَ کي سڏي.
• مصيبت جو دور ٿيڻ کان پوءِ به الله جي شڪرگذار رهڻ ۽ شرڪ کان بچڻ ئي سچي مومن جي نشاني آهي.
• هي آيت اسان کي سيکاريندي آهي ته نعمتن جي وقت ۾ به الله کي نه وساريون ۽ نه ئي ڪنهن ٻئي کي ان سان شريڪ ڪريون، ڇاڪاڻ ته سڀ رحمتون ۽ آسودگيون صرف الله جي طرفان آهن.
• قرآن مجيد انسان جي فطرت کي کولي بيان ڪري ٿو ۽ اسان کي خبردار ڪري ٿو ته ناشڪري ۽ شرڪ کان پاسو ڪريون، ته جيئن اسان الله جي رحمت جا مستحق بڻجي سگهون.