Rum surasi — Oyat 33

Kalimalarning ma'nolari:

• مَسَّ — tegmoq, yetmoq.
• ضُرٌّ — zarar, qiyinchilik, og'ir holat (kasallik, qashshoqlik, qurg'oqchilik kabi).
• مُنِيبِينَ — tavba qilib, butunlay Unga qaytuvchi, O'ziga yuzlanuvchi.
• أَذَاقَهُم — ularga tatdirgan, ya'ni ularga bergan.
• رَحْمَةً — rahmat, ne'mat, yengillik, farovonlik.

Tafsir:

Odamlarga biror zarar yetganda — xoh u kasallik bo'lsin, xoh qashshoqlik, xoh qurg'oqchilik yoki boshqa bir musibat — ular darhol Robbilariga iltijo qiladilar, butun vujudi bilan Unga qaytadilar, tavba qilib, faqat Undan yordam so'raydilar. Bu holatda ular yolg'iz Allohga murojaat qiladilar, chunki qiyinchilik paytida inson tabiatan yagona Xoliqiga yuzlanadi.

Ammo Alloh taolo ularga rahmatini yetkazgach — musibatni aritib, kasallikka shifo, qashshoqlikka boylik, qurg'oqchilikka esa yomg'ir va hosil berib, ne'matini tatdirgach — ularning bir qismi yana eski holatiga qaytadi va Allohga shirk keltiradi. Ya'ni, qiyinchilikda yolg'iz Allohga iltijo qilgan o'sha kishilar, farovonlikka erishgach, Unga boshqa narsalarni sherik qilib, butlar yoki boshqa mavjudotlarga ham sig'inadilar.

Bu ularning ahdini buzishi va noshukrligidir. Qiyinchilik ularni tavhidga (yakkaxudolikka) yetaklagan edi, ammo ne'mat ularni yana shirkka qaytardi. Bu insonning zaifligini va ko'p hollarda faqat og'ir paytlarda Robbini eslashini, yengillik kelganda esa Unutishini ko'rsatadi.

Foydalar:

1. Inson tabiatidagi ojizlik — bu oyat insonning qiyinchilikda Allohga yuzlanishi, ammo farovonlikda Unutishi uning zaif va notavon ekanini ko'rsatadi. Musulmon kishi doimiy ravishda Allohga shukr qilishni va Uning ne'matlarini eslashni o'rganishi kerak.
2. Shukrning ahamiyati — Alloh taolo ne'mat berganda shukr qilish — imonning belgisidir. Shukr qilgan kishiga Alloh yanada ko'proq beradi, noshukr esa ne'matning zavolidiga duchor bo'ladi.
3. Tavhidning ustuvorligi — qiyinchilikda ham, yengillikda ham Allohga yolg'iz ibodat qilish kerak. Iymonli kishi faqat og'ir paytda emas, balki har doim Allohga sodiq qoladi.
4. Iblisning hiylasidan ogoh bo'lish — shayton insonni farovonlik paytida Allohdan uzoqlashtirishga urinadi. Bu oyat mo'minlarga ogohlantirishdir: ne'mat va boylik insonni mag'rurlikka va dindan uzoqlashishga olib bormasligi kerak.
5. Allohning rahmati keng — Alloh taolo insonlarga rahmatini tatdirib, ularning gunohlariga qaramay yaxshilik qiladi. Bu Uning rahmli va kechirimli Zot ekanini ko'rsatadi, bu esa insonni Uning rahmatidan umidvor bo'lishga chorlaydi.